راویان: در تدوین این مطلب از گزارش تحقیقی با عنوان «خیران خمینی شهری چه مبلغی را صرف کمک به یتیمان میکنند؟». چاپ شده در فرصت شماره 143 خرداد 1394 و اطلاعات کسب شده از پیشرانان و کنشگران خیریه ها و اسناد مرکز اسناد اصفهان استفاده شده است.
اشاره: یکی از زمینههای مهرورزی اهالی خمینیشهر از گذشته تا کنون کمک به ایتام و یتیم نوازی است که جلوه های زیبای در گوشه و کنار تاریخ شهر از خود به جای گذشته است و بارزترین جلوه آنها تشکیل چند خانه نگهداری از ایتام وخیریههای تخصص میباشد. برای نشان دادن ابعاد یتیم نواز مردم شهر اطلاعات و آمار و ارقام فعالیتها در یک برهه از تاریخ شهر یعنی سال 1394 به صورت پرسش و پاسخ مستند شده است.
*اصولا تاریخچه کمک به ایتام در پیشینه شهر به چه زمانی میرسد؟
انجمنی ویژه کمک به ایتام در همایونشهر، سال 1354 در چهارشنبه بازار تحت عنوان «انجمن خیریه ولیعصر(عج) ویژه کمک به ایتام و مستمندان» بنا نهاده شد و همزمان در محلات دیگر مانند خوزان هم اتفاقات مشابهای افتاد. به تدریج این مراکز توسعه یافت به شکلی که در سال 1394، تعداد خیریههای فعال در این زمینه به حدود 15 خیریه در شهرستان رسید.
*اسناد و مدارکی از سوابق کمک به ایتام در منطقه از پیش از دهه 1350، در دست نیست؟
به غیر از کمکهای فردی و پراکنده که وجود داشته،
طبق سندی در مرکز اسناد اصفهان، شهرداری سده در سال ۱۳۲۸ درخواست میکند مبلغی از عوارض گذرنامهها برای نگهداری اطفال یتیم اختصاص یابد. این سند نشان میدهد همواره کمک به کودکان یتیم دغدعه شهر و ساکنان آن بوده و کمکها به طور پراکنده انجام میشده تا اینکه در سال 1354 انجمن ویژه خود پیدا کرده است.
*برای اینکه چشم اندازی از وسعت این کمکها داشته باشیم انجمن خیریه ولیعصر(عج) در سال 1394 چند خانوار را تحت پوشش داشت؟
در این سال خیریه 100 خانوار را تحت پوشش داشت و ماهانه 10 میلیون تومان به صورت نقدی به این خانوادهها کمک میکرد.
*به غیر از خیریههای تخصص خیریههای عمومی هم به ایتام کمک میکنند؟
بله اغلب خیریهها به ایتام و خانوادههای آنها ماهانه پرداخت کرده و هم کمکهای ویژه میکنند.
*کمکهای ویژه تحت چه عناوینی پرداخت میشود؟
کمکهای غیر نقدی مثل سبدهای کالا و بنهای خرید لباس که بیشتر در ایام خاص مثل عید نوروز و ماه رمضان اتفاق میافتد. کمک هزینههای درمانی و کمک هزینهای که بابت جهیزیه به نوعروسان ارائه میشود. نمونه دیگر کمک هزینههای تحصیلی است که در اختیار مددجویان قرار میگیرد.
*از خیریههای مردمی که بگذریم نهادهای مانند کمیته امداد و بهزیستی هم در کمک به ایتام فعال هستند؟
این نهادها بخشهایی را به صورت ویژه به ایتام اختصاص دادهاند که رویه کار آنها متتفاوت است. کمیته امداد با اجرای طرح «اکرام ایتام» در چند ساله اخیر پای خیران بسیاری را به این ورطه کشاند و از مردم در جهت اجرای این طرح دولتی کمک خواست اما بهزیستی در اینباره بیشتر به اعتبارات دولتی وابسته است.
*آماری از اقدامات کمیته امداد خمینیشهر، در درکمک به ایتام در سال 1394 وجود دارد؟
براساس آمار کمیته امداد خمینیشهر، در این سال، 452 یتیم تحت حمایت 2 هزار و 459 حامی، بودند که ماهانه به طور متوسط در مجموع،60 تا 70 میلیون تومان به آنها کمک مالی میشد.
*بهزیستی چطور؟
بهزیستی تعداد 200 خانواده یتیم (با احتساب هر خانواده به طور متوسط دارای 3 فرزند) و در واقع حدود 600 یتیم را در سال مذکور تحت پوشش خود داشت و ماهانه 14 میلیون تومان از محل اعتبارات دولتی به آنها کمک مالی میکرد.
*حمایت و کمک به ایتام در خمینیشهر منحصر به همین مراکز میشود؟
خیر شاخصترین مراکز کمک به ایتام سه خانهای است که خدمات شبانه روزی و همه جانبه به ایتام میدهند در واقع این خانهها ویژه نگهداری از بچههای بی سرپرست یا بد سرپرستی است که شرایط زندگی همراه با خانواده یا بستگان برایشان فراهم نیست.
*آمار تعداد ساکنین خانهها و مخارج آنها در سال 1394 گویای چه ارقامی میباشد؟
در سال مذکور، در خانه «بهشت صبا» 12 کودک 2 تا 6 سال زندگی میکردند و در دو خانه «گلها»1 که ویژه نگهداری از بی سرپرستان و بد سرپرستان 6 سال به بالاست نیز 50 دختر و پسر زندگی میکردند که 25 نفرشان یتیم بودند.
در آن سال برای هر کدام از کودکان 2 تا 6 سال با توجه به نیازشان به مراقبتهای ویژه و آموزش، ماهانه یک میلیون تومان و برای افراد 6 سال به بالا ماهانه 500 هزار تومان هزینه میشد که توسط خیران پرداخت میگردید.2
* به جز روشهای ذکر شده خیریههایی دیگری هم هستند که به اشکال دیگری به ایتام کمک کنند؟
بله به عنوان مثال خیریه نرجس خاتون (س) که بیشتر فعالیتش در زمینه تامین و ایجاد شغل برای بانوان بی سرپرست و بد سرپرست است، به عنوان نماینده بنیاد کودک در خمینی شهر فعالیت میکند و 5 خانواده بی سرپرست را به این بنیاد معرفی کرده است.
پینوشت
1- تعداد مراکز این خیریه در زمان نگارش کتاب به سه خانه افزایش یافته بود.
2- در برهه انتخابی برای نشان دادن ابعاد کمکهای خیران به ایتام، موسسه خیریه بهشت امید خمینیشهر، تشکیل نشده بود.