متن برخی اسناد ساواک از مبارزات مردم همایونشهر بر علیه رژیم حاکم

نقل از کتاب راویان ماربین جلد پنجم، نگارش محمدعلی شاهین

18خرداد 1342

گزارش ساواک از اوضاع همایونشهرپس از 15 خرداد

گزارش ساواک اصفهان به تهران از انتشار شایعه قتل سید مصطفی خمینی

تاريخ : 18/3/42

به : تهران

 شماره : 3302

پيروى: 31ـ 18/3/42

اصفهان تا ساعت 1700 امروز. 

1ـ وضع اصفهان و نجف‏آباد مانند صبح امروز است. 

2ـ دو نفر ديگر به اتهام تهديد و تحريك مردم به بستن بازار و دكاكين خيابان دستگير شده‏اند. 

3ـ بانوان اصفهان تلگرافى به حضور شاهنشاه مخابره و از عمليات مخالفين ابراز تنفر كرده‏اند. 

4ـ امروز يك گردان كمكى با موافقت نيروى جنوب از شهرضا به اصفهان خواهند آمد.

5 ـ در شهر شايع است. 

الف ـ خانواده‏هاى بعضى از مقامات عاليه كشور به اصفهان آمده در منزل صارم‏الدوله سكونت كرده‏اند. 

ب ـ پسر خمينى را در قم آنقدر زده‏اند كه مرده است. 

ت ـ عده‏اى از اهالى نجف‏آباد و همايون شهر تصميم دارند به حال تجمع به اصفهان بيابند. در پايان در هيچ يك از شهرهاى استان اصفهان بى‏نظمى ديده نمى‏شود فقط اصفهان ـ همايون‏شهر و نجف‏آباد بازار را بسته‏اند. 

322 ـ 18/3/42 صدقى 

در پرونده تظاهرات 15 خرداد بايگانى شود. شهابى 21/3

اداره سوم ـ 19/3/42

منبع:

قيـام پـانـزده خـرداد بـه روايـت اسنـاد سـاواك جلد هفتم

...........

1 مرداد 1342

بازداشت سیدیحیی مرتضوی

محمود صدقی، رئیس ساواک استان اصفهان در گزارش خود به مدیریت اداره کل سوم ساواک در 1 مرداد 1342 نوشت که سیدیحیی مرتضوی، یکی از طلبه‌های مدرسه صدر اصفهان به دلیل فعالیت علیه حکومت پهلوی بازداشت شده است. او افزود که وی «در مساجد همایون‌شهر به عنوان وعظ و خطابه با اهالی سخن می‌گوید و مرتباً روی منبر سخنانی که... جنبه تحریک مردم را دارد ادا نموده و اهالی را بر ضد امنیت داخلی کشور تحریک می‌نماید. مشارالیه کراراً به این سازمان احضار و شفاهاً تذکر داده شد که از تحریکات خود دست بردارد ولی هر دفعه به تَجَرّی خود افزوده و به کار خلاف قانون خود ادامه داده است تا آنجایی که در تاریخ 27 تیر 42 اعلامیه‌هایی را که علیه امنیت داخلی کشور به نام روحانیون همایون‌شهر چاپ شده، در بین مردم توزیع می‌نموده که به وسیله مأمورین ژاندارمری همایون‌شهر دستگیر و به این سازمان تحویل گردیده، در بازجویی‌های معموله منکر توزیع اعلامیه بین اهالی شده ولی از این که در روی منبر علیه مأمورین انتظامی حرف زده و مردم را تحریک می‌کرده است به طور ضمنی اعتراف نموده است.» صدقی در پایان از مراجعه تعدادی از علما به ساواک برای وساطت آزادی وی سخن می‌گوید و خود نظر می‌دهد که «برای عبرت سایرین و تنبیه‌ خود او، حداقل تا 10 مرداد 42 در زندان باقی بماند.» همچنین به گزارش هنگ مستقل ژاندارمری اصفهان، سیدیحیی مرتضوی در بعدازظهر 17 خرداد در مسجد آقا (مسجد فروشان) همایون‌شهر می‌گفت: «ای ملت از این چند ژاندارم شیره‌ای و دو کامیون سرباز نترسید. اینها دستور تیراندازی ندارند. اگر هم تیراندازی کنند فدای امام حسین. از چند روز حبس نترسید. دین از بین رفت! شماها در این محل آسوده گردش کنید و آیت‌الله خمینی در گوشه زندان باشد... چرا نشسته‌اید، از چه می‌ترسید؟ موضوع دین است و گرفتن پیشوا است... بلند شوید و به دین وفادار باشید.» در ادامه گزارش آورده شده که: «سخنرانی‌های او «به عده‌ای از اهالی تأثیر [کرده] که تصمیم به بستن دکاکین را داشته‌اند و... صبح روز [18 خرداد] دکاکین... همایون‌شهر بسته و محل در حال تشنج بوده و تعداد 12 دستگاه ماشین سواری زن و مرد و اهل علم به اصفهان آمده‌اند.»

.........

12 مهر 1342

بازداشت سیدمحمد احمدی به جرم دعوت به اجرای فرمان امام ‌خمینی

بنا بر گزارش کلانتری بخش‌4 اصفهان در 12 مهر 1342، سیدمحمد احمدی فروشانی از واعظان طرفدار امام خمینی، در 10 مهر در روضه‌خوانی منزل پدرش، «مردم را به امر و دستور آقای خمینی دعوت می‌نموده است و پس از پایین آمدن از منبر که متوجه می‌شود مأمورین [حکومت پهلوی] از اظهارات او مطلع و قصد بردن او را به کلانتری دارند از دیوار منزل همسایه‌ها متواری می‌گردد. تا این که ساعت 17:45 مورخه 11 مهر 1342 نامبرده را احضار و با پرونده به دایره امور همگانی می‌فرستند».[1] برهمین اساس در 13 مهر به اتهام «دعوت نمودن مردم به اطاعت از دستور آقای خمینی» از سوی شهربانی اصفهان به ساواک اصفهان منتقل شد.[2]

سیر مبارزات یاران امام خمینی در آینه اسناد به روایت ساواک، ج2(1 مرداد 1342 ـ 28 مهر 1343)، تهران، 1393ش، ص86 و 87

............

5 آذر 1342

سخنرانی صهری علیه حکومت پهلوی در اصفهان

سرگرد صفوی کلانتر بخش یک شهر اصفهان طی نامه‌ای به ریاست سرکلانتری اصفهان نوشت که: «آقایان خلدی‌نسب، صهری سدهی و سیدعلی ابطحی از ساعت 20 الی 22 روز 42 /9 /5 در مسجد میرزا محمدهاشم بر منبر رفته، ابتدا آقای خلدی‌نسب درباره‌مسائل دینی و مجازات شرع اسلام درباره دزد صحبت نمود. سپس حاج آقا جمال صهری به منبر رفت. در آخر منبر برای نجات [آیت‌الله] خمینی از زندان دعا نموده است. سپس آقای ابطحی، پیش‌نماز مسجد به منبر رفته ضمن سخنرانی از مسموم نمودن امام رضا(ع) و فرزندش صحبت نمود و افزود که تمام امام‌های ما را کشتند که این دین را از بین ببرند نتوانستند. دین اسلام از بین رفتنی نیست. اگر آقای [سیدابوالحسن] اصفهانی بمیرد آقای بروجردی روی کار می‌آید و اگر آقای بروجردی... [از دنیا رفت] آقای خمینی روی کار آمده است و... در پایان منبر به [آیت‌الله] خمینی دعا نموده است و نجات او را از زندان از خدا مسئلت کرد.»

* سیر مبارزات یاران امام‌خمینی در آینه اسناد به روایت ساواک، ج2(1 مرداد 1342 – 28 مهر 1343)، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1393ش، ص 178.

؛ یاران امام به روایت اسناد ساواک: سیدمحمد احمدی فروشانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380ش، ص 45

           

16 فروردین 1343

روحانیون ممنوع المنبر

فهرست تعدادی از وعاظ و روحانیون ممنوع المنبر که صورت جلسه آن در کمیته امنیت استان اصفهان مطرح گردید. 16/1/1343

شماره : 43ـ321 /10/ ه تاريخ : 16 /1 /43 برگ رونوشت صورت جلسه كميته امنيت استان به انضمام يك نسخه صورت اسامى وعاظ و روحانيون پيوست تقديم مى‏دارد. اطلاعات و امنيت استان دهم. محمد صدقى 1ـ حاج آقا حسين خادمى1 واعظ مدرس 2ـ سيد جمال شهرى سدهى واعظ 3ـ حاج‏آقا مصطفى ابطحى واعظ 4ـ آقاى جزايرى دبير 5ـ شيخ غلامرضا فيروزيان2 واعظ 6ـ مهدى مظاهرى واعظ 7ـ آقاى فخر كلباسى3 دبير 8ـ منوچهر كيان‏ارثى (منصورزاده) دبير 9ـ شيخ رضا ناطق واعظ 10ـ شيخ ابوالفضل معزى دبير 11ـ حاج آقا رضا روضاتى مجتهد سردفتر 12ـ سيد احمد امامى4 واعظ 13ـ شيخ ابوالفضل ربانى واعظ 14ـ جلال طاهرى5 واعظ 15ـ شيخ حسينعلى منتظرى دبير نجف‏آباد 16ـ سيد يحيى مرتضوى واعظ همايون شهر 17ـ سيد عبدالرسول حجازى واعظ شهرضا 18ـ نصراله صالحى واعظ نجف آباد 19ـ شيخ اسماعيل كلباسى6 برادر فخر كلباسى واعظ 17ـ سيد عبدالرسول حجازى واعظ شهرضا 18ـ نصراله صالحى واعظ نجف آباد 19ـ شيخ اسماعيل كلباسى6 برادر فخر كلباسى واعظ 20ـ سيد جمال‏الدين سيادت موسوى دبير 21ـ سيد حسين جزائرى دبير 22ـ شيخ محمدجواد فاضل حائرى عرب واعظ 20ـ سيد جمال‏الدين سيادت موسوى دبير 21ـ سيد حسين جزائرى دبير 22ـ شيخ محمدجواد فاضل حائرى عرب واعظ 23ـ شيخ مهدى سمندرى نجف‏آباد

قیام پانزده خرداد به روایت اسناد ساواک(جلد پنجم)، آزادی ، مرکز بررسی اسناد تاریخی ، 1382

.........

5 اردیبهشت 1343

عزیمت عده‏ای از طلاب به قم

گزارش ساواک اصفهان از عزیمت عده ای از طلاب و مردم این شهر به قم و اعلام اسامی سران و محرکین این افراد 5/2/1343

از : اصفهان تاريخ : 5 /2 /43 به : تهران شماره : 220 شماره‏هاى عطفى : 6526 /321 ـ 3 /2 /43 ساواك اصفهان از عزيمت عده‏اى از طلاب و مردم اصفهان به قم اطلاع داشته و جريان را طى رمز 175ـ 30 /1 /43 به عرض رسانيده چون دستورى براى جلوگيرى از عزيمت آنها به قم داده نشد، تلاش نشد از عزيمت تعداد زياد و دسته جمعى ممانعت به عمل آيد و اما در نتيجه از حوزه علميه اصفهان كه در حدود سه هزار طلبه دارد حداكثر صد و بيست نفر آن هم به طور پراكنده به قم رفته كه سران آنها عبارت بوده‏اند از اصفهان 1ـ حاج شيخ حسين خادمى مدرس مدرسه صدر خواجه 2ـ حاج شيخ عباس على اديب حبيب آبادى مدرس مدرسه چهارباغ و جده 3ـ سيد جمال سدهى واعظ 4ـ فخر الياسى واعظ و دبير فرهنگ 5ـ شيخ ابوالفضل معزى واعظ و دبير فرهنگ 6ـ مصطفى ابطحى واعظ 7ـ حسين خادمى روضه خوان 8ـ شيخ احمد ربانى طلبه 9ـ شيخ محمود ربانى طلبه 10ـ ابوالقاسم ربانى طلبه 11ـ شيخ مهدى قضاوى طلبه 12ـ شيخ محمد تقى فشاركى واعظ 13ـ حاج ميرزا حسن كرمانى تاجر گز فروش از نجف آباد. 1ـ شيخ حسن على منتظرى واعظ و دبير فرهنگ 2ـ شيخ نعمت‏اله صالحى واعظ از همايون شهر. 1ـ حسن سدهى طلبه مدرسه صدر 2ـ سيد مهدى سدهى طلبه مدرسه جده هفده نفر بالا. با تعدادى ديگر براى شركت در مجلس روضه خوانى كه روزهاى 31 و يك و دو ارديبهشت در مدرسه فيضيه برقرار بوده به قم عزيمت نموده‏اند همانطورى كه روز 1 /2 در مدرسه تجمع از آنجا به منزل خمينى رفته و در آنجا شيخ رهبر ريزى كه در قم طلبه است پاى منبر ايستاده سخنانى كه خمينى ايراد سپس شيخ عباس على اديب را به خمينى معرفى كرده و متفق شده‏اند روز عيد قربان دو نفر از وعاظ اصفهان به اسامى آقا فخر كلباسى و مصطفى ابطحى كه مى‏خواسته‏اند در منزل خمينى به منبر بروند خمينى به آنها گفته است به منبر برويد ولى ملايم و تند روى نكنيد. صدقى يك نسخه در پرونده ط ـ 67 رونوشت به پرونده 28 ـ 1 ضميمه گرديد.

قیام پانزده خرداد به روایت اسناد ساواک(جلد پنجم)، آزادی ، مرکز بررسی اسناد تاریخی ، 1382

................

10 شهریور 1354

سندی از ارسال بیانیه‏های امام برای مبارزین سرشناس

تاريخ 10/6/54 اعلاميه جامعه روحانيت مترقي و استفتاء از امام خميني درباره حزب رستاخيز به مديريت كل اداره سوم 312 شماره 1090/26 ه از ساواك استان يزد درباره اعلاميه مضره پيرو شماره 1083/26 ه -8/8/54 [13] روز 8/8/54 [13] ضمن كنترل پست وارده يزد سه فقره اعلاميه مضره به امضاء جامعه روحانيت مترقي ايران در مورد وضعيت شيخ حسينعلي منتظري كه به آدرس سه نفر واصل گرديده بود به دست آمد ، كه از توزيع آن جلوگيري گرديد در هر يك از پاكات مورد بحث علاوه بر اعلاميه موصوف دو قطعه فتوكپي متن استفتائيه از خميني درباره حزب رستاخيز ملت ايران و يك برگ ديگر تحت عنوان تذكر كه در آن از دريافت كنندگان اعلاميه درخواست شده كه آنها را در اختيار ديگران قرار دهند نيز موجود است جهت مزيد استحضار يك طغري پاكت حاوي اعلاميه مزبور و ضمائم مربوط به پيوست تقديم مي گردد ضمناً سه نفري كه پاكات موصوف به آدرس آنان واصل گرديده عبارتند از 

1 - شيخ محمد صدوقی

 2- شيخ كاظم راشدپوريزدی

 3- فضل الله صلواتی

رئيس ساواك استان يزد خرم زاده اصل در پرونده كلاسه 47898 است در پرونده كلاسه 5525 بايگاني شود [امضاء ] 15/8/54 [13]

.............

سوم خرداد 1356

تیرباران مبارزان قبل از انقلاب ابراهیم جعفریان و همسرش طیبه واعظى

14 آذر 1356

گزارش ساواک ازتظاهرات دانشجویان دانشگاه صنعتی آریامهر 

سند شماره 48 به: 323 تاریخ: 36/9/14 [1356/09/14] از: 10 هـ 2 شماره: 10/9418 هـ 2 پیرو شماره 10/9400 هـ 2 -36/9/13 [1356/09/13] پس از اینکه دانشجویان دانشگاه صنعتی آریامهر، در تاریخ 36/9/13 [1356/09/13] در محوطه اجتماع و تظاهراتی انجام دهند، پلیس ناگزیر به دخالت شده، چند نفر را دستگیر و به دستور ستوان یکم حق‌نیا افسر اعزامی از شهربانی مرکز لباسهای آنها را در‌آورده و با پیراهن و زیرشلواری به شهر اصفهان (ناحیه ژاندارمری) اعزام که از آنجا به پاسگاه همایون شهر هدایت می‌گردند. با تماسی که با افسر گارد به عمل آمد، یقین نداشت که تمام دستگیرشدگان مقصر هستند. ضمنا علت در آوردن لباس را اظهار نمود اگر به این نحو عمل نمی‌شد از دست پلیس فرار می‌نمودند. قائم‌مقام دانشگاه صنعتی آریامهر مراتب مجرمیت آنها را تأیید ننموده و اظهار می‌دارد محرکین برای دانشگاه شناخته‌ شده‌اندبنابراین پاسگاه ژاندارمری در شب آنها را مرخص و قائم مقام دانشگاه مقصرین را طی نامه‌ای به ژاندارمری معرفی می‌نماید. پس از این اقدام توهین‌آمیز اعلامیه‌ای از سوی دانشجویان تهیه و منتشر شد: تاریخ: 36/10/5 [1356/10/05] شماره: 10/9892 هـ 2 به: 323 از: 10 هـ 2 موضوع: توزیع اعلامیه مضره روز 36/9/29 [1356/09/29] چند برگ اعلامیه مضره که در آن از اعتصابات دانشجویی سراسر کشور و همچنین موضوع اعتصاب دانشگاه صنعتی آریامهر اصفهان و دخالت پلیس و لخت کردن 44 تفر از دانشجویان مطالبی نوشته شده بود در دانشگاه اصفهان پخش گردید. رئیس دانشگاه صنعتی اصفهان در گزارشی اسامی محرکین را به شرح زیر اعلام می‌کند: تیمسار سرتیپ بنی‌فصل فرماندهی ژاندارمری استان اصفهان به طوری که استحضار دارند پیرو درگیری بین مأمورین شهربانی و دانشجویان این دانشگاه در محوطه و داخل خوابگاهها تعداد 44 نفر دانشجو و یا اقدام کنندگان ردیف اول در وقایع اخیر دانشگاه (دوشنبه هفتم آذرماه تاکنون) باشند تطابق نداشت. به همین دلیل به دادگاه همایونشهر گزارش شد که دانشگاه نمی‌تواند علیه 44 نفر فوق شکایت مستدلی ارائه دهد بنابراین دانشجویان فوق از پاسگاه آزاد شدند. اینک اسامی افرادی که طبق اطلاع واصله جزء محرکین یا اقدام کنندگان ردیف اول می‌باشد به استحضار می‌رسد: 1- شهرام واعظی 2- هاشمی فروشانی 3- مهرداد نیکدل 4- محسن ابراهیمی فرد 5- ابوالحسن بیگی گله‌زن افری 6- غلامحسن بازیاری 7- وحید بدیعی سبزوار 8- اردلان جعفری اصل 9- فرزاد شهابیان مقدم 10- فرید پزشک 11- محمد فدایی

منبع:

کتاب انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک جلد 1 (شرح مبارزات مردم استان اصفهان)

روزشمار: 1356/09/13 صفحه:71

..........

23 دی 1356

گزارش ساواک از سخنرانی درخصوص وقایع قم در مسجد اعظم فروشان

سند شماره 123 از: شهربانی استان اصفهان - اطلاعات تاریخ: 36/10/24 [1356/10/24] به: ریاست سازمان اطلاعات و امنیت استان اصفهان شماره: 1135-10-57 موضوع: براتعلی دباغی و مهدی صرامی برابر گزارش شهربانی همایون شهر* ساعت 1920 روز 36/10/23 [1356/10/23] مأمورین شهربانی به منظور انجام مأموریت، به مسجد اعظم شهرستان مذکور اعزام و در محل توسط یکی از حضار شخصی که در تحقیقات بعدی مشخص گردید براتعلی دباغی فرزند حاج حسنعلی اهل هماین شهر ساکن قم نیروگاه خیابان 20 متری چهار راه سلمان منزل شخصی می‌باشد نشان داده شده که اظهار داشته (قصد ارائه طرحی را دارد) و بلافاصله یک نفر در مقابل منبر حاضر و به مدت 15 دقیقه راجع به وقایع اخیر قم صحبت و مردم را تحریک نموه [است.] مأمورین مربوطه برای شناسایی سخنران به مهدی صرامی خادم مسجد مذکور مراجعه و خادم گوینده را مجتبی ابطحی فرزند سیدعلی کارمند آموزش و پرورش اصفهان ساکن اصفهان معرفی می‌نماید، ولی در تحقیقات بعدی معلوم می‌گردد سخنران مذکور حسین امامی فرزند حاج رضا امامی امام جماعت مسجد می‌باشد و خادم برای گمراه ساختن مأمورین از معرفی وی خودداری نموده است. اینک مهدی صرامی و براتعلی دباغی جهت تحقیقات لازم و هرگونه اقدام مقتضی اعزم، ضمنا یک برگ اعلامیه مضره** نیز که درمسجد مذکور الصاق شده بود به پیوست ارسال می‌گردد. رئیس شهربانی استان اصفهان سرتیپ مصطفایی امنیت داخلی دقیقا بهاین موضوع رسیدگی و می‌توان با استفاده از اطلاعات ده نفر دستگیر شده علت تعطیل بازار دکاکین و تحریکاتی که می‌شود پیدا نمود.10/25 [تقوی] پاورقی: * همایون شهر: نام قدیمی این شهرستان سده بود که از سده به نامهای: خوزن ورنوسفادران و فروشان به وجود آمده و در زمان حکومت پهلوی نام آن به همایون‌شهر تبدیل و پس از پیروزی انقلاب اسلامی به خمینی‌شهر با وسعت 176 کیلومتر در منطقه‌ای معتدل و خشک که به علت وفور درختان و نزدیک به زاینده‌رود از با صفا‌ترین نواحی استان می‌‌باشد. که در غرب استان اصفهان و در 12 کیلومتری شهر اصفهان قرار گرفته است. براساس آمار‌گیری سال 1375 دارای 243786 نفر جمعیت بوده که 209543 در مناطق شهری و مابقی در روستاها ساکنند. در تقسیمات کشوری دارای یک بخش 3 شهر خمینی شهر، درچه‌پیاز و کوشک و 3 دهستان می‌باشد. اقتصاد این منطقه بر پایه کشاورزی، باغداری، صنایع دستی، پیشه‌وری و خصوصا تهیه سنگهای ساختمانی استوار گردیده است. در جریان جنگ تحمیلی مردم این شهرستان 1840 شهید و 2319 جانباز تقدیم اسلام و انقلاب کرده‌اند. این شهرستان دارای 156 باب مسجد، 4 واحد کتابخانه، 11 حوزه علمیه و 1 واحد دانشگاه آزاد اسلامی ودانشگاه صنعتی اصفهان می‌باشد. قدمت این ناحیه به زمان ساسانیان می‌رسد و در دوران اسلامی نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده و در یورش محمود افغان به اصفهان، مردم این دیار دلیرانه پایداری کردند و شمار زیادی از نزدیکان و وابستگان وی را به اسیری گرفتند ازمهمترین آثار تاریخی این شهرستان می‌توان به مسجد جامع خوزان، ایوان یزدگرد، سرتیپ سدهی امام‌زاده سید محمد، و گورستان زارع آباد اشاره کرد. از رجال نامی و علماء بزرگ این دیار می‌توان به آیت‌الله شیخ عبدالجواد جبل عاملی سیدمصطفی مهدوی هرستانی، سیدعلی نقی فیض‌الاسلام، علی مشکوه - جمال‌الدین صهری و سیدمحمد باقر درچه‌ای و شهید آیت‌الله اشرفی اصفهانی اشاره کرد. **متن اعلامیه منتشره به شرح زیر است: مجلس سوگواری برای شادی ارواح شهیدان راه حق و سربازان امام زمان (ع) «یعنی شهدای قم» مجلس ختمی برای تسلیت به پیشگاه قطب دایره امکان حجه‌ابن الحسن عسگری (ع) از ساعت 2 بعدازظهر امروز در این مسجد برگزار ا

ام کتاب:انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک جلد 1 (شرح مبارزات مردم استان اصفهان)

روزشمار: 1356/10/23 صفحه:173

................

7 بهمن 1356

شکستن شیشه‌های بانک صادرات همایونشهر

به: 312 تاریخ: 27/11/36 [27/11/1356] 

از: 10 هـ 1 

شماره: 10/11226 هـ1 

موضوع: شکستن شیشه

اخیرا تعدادی از شیشه‌های بانک صادرات همایونشهر (شعبه 3307 خیابان پهلوی) توسط اشخاص ناشناسی شکسته شده است. گویا شیشه‌ها تا بعد از نیمه شب شکسته شده و صبح روز بعد مراتب به شهربانی همایونشهر اطلاع داده شده و رئیس شهربانی، رؤسای شعب بانک های مختلف را به شهربانی احضار و در مورد ایمنی و حفاظت بیشتر بانک ها و شیشه‌ها با آنان مذاکراتی انجام داده است.

 نظریه شنبه: این عمل تا حدی موجبات ترس و ناراحتی کارمندان بانک های صادرات همایونشهر را فراهم ساخته است. ضمنا تاکنون عامل یا عاملین شناخته نگردیده‌اند.

نظریه یکشنبه: این اقدام در سایر شعب بانک صادرات و در سراسر کشور انجام گرفته زیرا عده‌ای از افراطیون و متعصبین مذهبی سعی دارند مردم را به بستن حساب‏های خود در بانک صادرات که تعدادی از سهام آن توسط هُژَبر یزدانی (بهائی و سرمایه‌دار) خریداری شده ترغیب و تشویق نمایند.

منبع :

کتاب انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک جلد 1 (شرح مبارزات مردم استان اصفهان) روزشمار: 1356/11/23 صفحه 285 29 بهمن 1356

..........

29 بهمن 1356

گزارش ساواک از توزیع اعلامیه در همایونشهربه مناسبت چهلم شهدای 19 دی قم

گزارش ساواک از توزیع اعلامیه در شهرهای مختلف از جمله همایونشهر

در یکی از اسناد ساواک درباره چهلم شهدای 19 دی شهر مقدس قم چنین آمده است:

از روز 25/11/36 از طرف آیات و برخی روحانیون مقیم شهر قم اعلامیه‌هایی منتشر گردید و طی این اعلامیه‌ها از مردم درخواست شد که به مناسبت چهلمین روز کشته شدن چند تن از اخلال‌گران در حوادث 19 دی‌ ماه سال جاری در شهرستان مذکور، اقدام به تعطیل مغازه‌ها نموده و مجالس فاتحه و عزاداری برپا دارند. متعاقبا از جانب عوامل آیات مقیم قم و افراطیون مذهبی ضمن توزیع اعلامیه‌های منتشر شده در شهرهای مختلف کشور کوشش‌هایی به عمل آمد تا روز 29/11/36 تعطیل عمومی به صورت عمل در آید.

در ادامه این سند به فعالیت نیروهای مذهبی در تکثیر اعلامیه‌ علما و مراجع و وقایع اتفاق افتاده در برخی از شهرهای کشور از جمله همایونشهر اشاره شده است.

منبع:

آثار و مقالات رضا صنعتی - RezaSanati.IR

..........

25 اسفند1356

گزارش ساواک از شعار نویسی روی دیوارهای دبیرستان صائب

از: شهربانی استان اصفهان - اطلاعات / تاریخ: 20/1/2537

[1357] به: ریاست سازمان اطلاعات و امنیت استان اصفهان 

شماره: 443-5-51 موضوع: دبیران دبیرستان صائب اداره آموزش و پرورش همایونشهر طی نامه 330/م – 25/12/36 [1356] اعلام نموده از چندی قبل عده ای از دانش‌آموزان کلاس چهارم تجربی دبیرستان صائب با تحریک یک یا دو نفر از دبیران خود مبادرت به نوشتن شعارهای ضد ملی به روی دیوار کلاس و کریدورهای دبیرستان نموده که باعث اخلال در افکار و اخلاق عمومی سایر دانش‌آموزان می گردد. مراتب ضمن ارسال یک برگ فتوکپی نامه‌ای که از دانش‌آموزان کلاس چهارم تجربی به دست آمده جهت آگاهی و هر گونه اقدام اعلام می‌گردد.

 رئیس شهربانی استان اصفهان سرتیپ مصطفایی از سوی سرهنگ شیرانی نامه‌ای به اداره کل آموزش و پرورش نوشته شود که مواظبت لازم را در دبیرستان ها به عمل آورند. ضمنا معلوم شود در این دبیرستان وضع چیست، اگر اقداماتی می شود به مدیر مربوطه توجه لازم داده شود که مراقبت کافی به عمل آورند. 6/22 [تقوی] آقای سلطانی، قبلا به مرکز منعکس شده است، ضمیمه سابقه قبلی (محمدعلی دیباجی) نمایید. بخش 2 پاورقی: * در گزارشی که شهربانی در تاریخ 56/12/15 به ساواک ارسال نموده فعالیت آقای محمد دیباچیان را این گونه تشریح می‌کند: « برابر اطلاع نامبرده فوق یکی از دبیران دبیرستان صائب واقع در حوزه استحفاظی پاسگاه ژاندارمری همایونشهر بوده در جلسات انجمن دینی و مذهبی در لفافه افکار دانش‌‌آموزان را مسموم و آنها را تحریک می‌نماید در نتیجه رئیس دبیرستان مذکور به مدت چند روز کلاس چهارم ریاضی را تعطیل نمود.

منبع:

انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک جلد 1 روزشمار1356/12/25 صفحه384 10 فروردین1357

...........

12 فروردین 1357

گزارش  ساواک از اوضاع همایونشهر در فرودین ماه57

سند شماره 363 به: 312 تاریخ: 37/1/12 [1357/01/12] از: 10 هـ شماره: 10/5118هـ1 پیرو: 10/5090 هـ - 37/1/9 [1357/01/09]

1-   ساعت 2130 روز 37/1/11 [1357/01/11] وسیله فرد ناشناسی شیشه بانک صادرات همایونشهر شکسته شده است. 

 2-برابر اعلام شهربانی همایونشهر حدود ساعت 2200 روز 37/1/11 [1357/01/11] حدود 500 نفر از اهالی با پوشیدن کفن و نقاب و در دست داشتن چوب و قمه از منزلها خارج و قصد تظاهرات داشته‌اند لیکن بلافاصله وسیله مأمورین پلیس متفرق شده‌اند. 4- طبق اعلام ناحیه ژاندارمری اصفهان،‌ افراد فوق‌الذکر به این اندازه نبوده و گزارش شهربانی همایونشهر تا این حدود مورد تائید نیست. معهذا شهربانی همایونشهر وسیله ناحیه ژاندارمری تقویت و مراقبت ادامه دارد.

منبع:

انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک جلد 1 (شرح مبارزات مردم استان اصفهان)

روزشمار: 1357/01/11

 صفحه:480

.........

19 اردیبهشت 1357 

موضوع: برگزاری مراسم در همایونشهر

در ساعت 17 مورخ 19 / 2/ 37 چهلمین روز کشته شدگان حوادث جهرم - اهواز و یزد در مسجد ملاحیدر واقع در

محله فروشان همایونشهر بر پا گردیده، با وجودی که درب شبستان مسجد مذکور توسط خادم مسجد بسته شده

بود، معهذا جمعیت انبوهی خادم مسجد را وادار به باز کردن شبستان مسجد نمودند )در این مورد دو نفر از اهالی

فروشان ضمانت کردند چنانچه اتفاقی افتاد مسؤولیت را به گردن خواهند گرفت.( پس از این تعهد، درب شبستان باز

شد و جمعیتی در حدود هزار نفر در شبستان و صحن مسجد اجتماع نمودند.

در ساعت 17:30 پس از پایان سخنرانی مامورین شهربانی و ژاندارمری به مسجد وارد و قصد متفرق کردن جمعیت

را داشته ولی مردم مقاومت کردند و به دستور شهربانی درب مسجد به روی آن ها بسته شد.

در این هنگام جوانی که به نظر دانشجو می رسید، مامور مراقب درب مسجد را بغل کرد و ضمن باز کردن درب

مسجد فریاد برآورد: بیرون بروید. مامورین به داخل مسجد وارد شدند و چون مردم سنگ و آجر به پلیس پرتاب

نمودند، تیراندازی هوایی شروع شد و عده زیادی از مردم که به بیرون از مسجد آمده بودند با پرتاب سنگ و آجر

به طرف مامورین و اتومبیل پلیس حمله ور شدند. در این موقع تعداد 23 نفر دستگیر و بقیه مردم متفرق گردیدند.

نظریه شنبه: 1- تظاهر کنندگان بیشتر دانشجویانی بودند که از اصفهان به همایونشهر آمده بودند.

-1 رهبر گروه حمله کننده، یک نفر از روحانیون آدریان همایونشهر به نام لطفی بود که توسط مامورین شهربانی

دستگیر گردید و بعد از قرائت قرآن توسط یکی از همین جوانان به دستور جمعیت، لطفی شروع به ایراد سخنرانی

نمود و بعد از بیان اولیه جمله بسم ا... الرحمن الرحیم .... مامورین رسیدند و روحانی مورد بحث دستور حمله را به

مامورین صادر کرد.جمعیت تظاهر کننده تا ساعت 21:30 درب مسجد اجتماع کرده بودند ولی به تدریج متفرق

گردیدند.نظریه یکشنبه: ضمن تایید مفاد خبر، در این حادثه تلفات جانی به کسی وارد نشده است. ضمنا واعظ مذکور،

شیخ احمد لطفی، طلبه مدرسه صدر بازار می باشد.

منبع:

- انقلاب اسلامی به اسناد ساواک جلد 3 صفحه 238 و

...............

خرداد 1357

اعلام عزای عمومی در همایونشهر

چند روز قبل از 27 خرداد سال 1357 اعلامیه هایی در سطح شهر و در خانه ها پخش شد که در آن آمده بود: ما

مردم همایونشهر به پیروی از دستورات مراجع عالی قدر و همگام وهمراه مردم سایر بلاد روز 27 خرداد را روز عزای

عمومی و تعطیلی به دلیل کشتارهای رژیم پهلوی در شهرهای مختلف کشور اعلام می نماییم. اعلامیه ها از طرف

مسلمانان مبارز و آگاه همایونشهر صادر شده بود.

منبع:

-اعلامیه انتشاری

.............

21 مرداد 1357

گزارش ساواک از کمک کسبه وتجار شهر به مبارزات

سند شماره 170

..........

19 مرداد 1357

گزارش ساواک از حضور همایونشهری ها در منزل آیت‏اله خادمی

حاجی محمد دباغی در و پنجر هساز و رحم تاله دباغی لوازم دستشوئی و لول هکشی که اولی ساکن همایونشهر نزدیک

حمام دوستان علی و دومی همایونشهر خیابان پهلوی جنوبی جنب مطب دکتر حسین اشرفی هستند از افرادی می

باشند که در جمع کردن جوانان و نوجوانان برای خرابکاری دست داشته و شب مورخه 19 / 5 منزل آقای خادمی

بوده‏اند.

منبع:

-انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک جلد

............

21 مرداد 1357

موضوع: علي صالحيان( صالحيان پور)

 ضمناً در تاريخ 37/5/21 شخصی به نام علی صالحيان پور يا صالحيان شغل آهن فروش در رهنان از طرف مامورين ژاندارمری دستگير و به اصفهان اعزام گرديده است. به دنبال دستگيری و اعزام ياد شده به اصفهان در تاريخ 37/5/22 عده ای از اقوام مشاراليه سريعاً به تهران عزيمت تا ضمن تماس با آقای واحدی نماينده مجلس شورای ملي از همايون شهر ترتيب ترخيص وی را فراهم سازند.

نظريه شنبه: علي صالحيان پور(صالحيان) شغل آهن فروش در رهنان اهل همايون شهر و از طرفدران سرسخت و وفادار خمينی است و خربکارانی را که فعاليت ضد رژيم و براندازی دارند از نظر مالی کمک می نمايد. چنانچه ترتيب ترخيص وی داده شود .موجبات دلسردی اهالی شاه دوست و وطن پرست همايون شهر و رهنان و مامورين انتظامي خواهد گرديد. مشاراليه در تظاهرات و وقايع اخير رهنان نقش رهبری و کمک کننده به عوامل افراطی را داشته است.

نظريه يکشنبه: در واقعه اخير اصفهان شخصی به نام علی صالحی فرد بازداشت گرديده است.

نظريه چهارشنبه : نظريه يکشنبه مورد تاييد است 

سند شماره 170

........

18 شهریور 1357

گزارش ساواک از انفجار در ساختمان حزب رستاخیز ملت ایران در همایونشهر

انفجار در ساختمان حزب رستاخیز ملت ایران واقع در شهرستان همایونشهر - استان اصفهان ساعت 0520 روز 57/6/18 (2537 شاهنشاهی)، فرد یا افرادی ناشناس با پرتاب مواد منفجره از طریق پنجره توالت ساختمان مزبور، آن را منفجر نموده‌اند. در این انفجار که تلفات جانی نداشته است، چند جام شیشه شکسته و خساراتی به دیوار ساختمان وارد گردیده است.

اقدامات انجام شده: 

1- مراتب به نخست‌وزیری اعلام گردیده است. 

2- تحقیقات پیرامون شناسائی و دستگیری عامل یا عاملین حادثه فوق‌الذکر در جریان است. 

منبع:

انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک جلد 11 (روزشمار: 1357/06/18) صفحه:9926 26 مهر1357

...............

26 مهر 1357

گزارش ساواک ازدبیرستان صائب همایونشهر

گزارش خبر موضوع: دبیرستان صائب همایونشهر در تاریخ 57/7/26 دانش‌آموزان دبیرستان صائب همایونشهر به دبیرستان رفته و ابتدا مدیر دبیرستان عده‌ای از محصلین را به کلاسها هدایت و مدت یکساعت نیز در کلاس بوده‌اند در حالیکه تعداد زیادی از دانش‌آموزان در خارج از دبیرستان اجتماع نموده بودند و هنگامیکه دانش‌آموزان از کلاسها خارج شدند شروع بتظاهرات کردند و اعلامیه بزرگی را که روی مقوا و بصورت قطعه شعری نوشته شده و روی دیوار سالن نصب کرده بودند قرائت کردند و معلمین نیز این شعر را میخواندند و گریه میکردند. در این هنگام مدیر دبیرستان از انجام تظاهرات جلوگیری نمود که با اعتراض و سر و صدای دانش‌آموزان روبرو شد و ناگزیر آنها را بکلاسها نفرستاد و کلاسها تعطیل شد.

 نظریه شنبه: مسبب اصلی تعطیل کلاسها و انجام تظاهرات در دبیرستان صائب همایونشهر عده‌ای از دبیرانی هستند که در گذشته جزو شاگردان فضل‌الله صلواتی بوده و در حال حاضر فارغ‌التحصیل شده و در دبیرستانهای همایونشهر تدریس مینمایند. این دبیران عبارتند از: سجادیان‌پور (دبیر دینی دبیرستان صائب). شیخ شبانی - نکوئی‌مهر.

علت اصلی اعتصاب دانش‌آموزان دبیرستانها صائب همایونشهر دستگیری چند نفر از دانش‌آموزان این دبیرستان بعلت شرکت در تظاهرات روزهای 15 و 16 مهرماه جاری میباشد. 

منابع:

انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک جلد 13

روزشمار: 1357/07/26 صفحه:600

       

28 مهر 1357

انفجار در نزدیکی درب منزل رئیس شهربانی همایونشهر

 [گزارش] طبق اعلام شهربانی اصفهان ساعت 0455 روز جاری (57/7/28) در داخل حیاط منزل سرهنگ 2 علی‌اکبر نیلفروشان رئیس شهربانی همایونشهر نزدیک درب ورودی انفجار رخ داده و نتیجتا اتومبیل شخصی وی بشدت آسیب دیده و دیوارهای منزل شکاف برداشته و کلیه شیشه‌های آن شکسته و دو نفر فرزندانش در اثر اصابت شیشه از ناحیه صورت و پا مجروح که پانسمان شده‌اند و این عمل در اثر پرتاب مواد منفجره بدون پوشش فلزی بوده است. ضمنا شدت انفجار شیشه‌های منازل اطراف را نیز شکسته‌ است. 

منبع:

انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک جلد 13

روزشمار: 1357/07/28 صفحه:6533  آبان 1357

.............

26 آبان 1357

گزارش ساواک ازتظاهرات اهالی محله زاغ‏آباد همایونشهر

گزارش خبر موضوع: تظاهرات در همایونشهر در تاریخ 57/08/26 تظاهراتی درهمایونشهر(درمحله زاغ‌آباد) توسط عده‌ای از اهالی محل صورت گرفته که علت آن به شرح زیر میباشد: قرار بوده دراین تاریخ عده‌ای از موافقین دولت از درچه به همایونشهر عزیمت و ضمن انجام تظاهرات و راه‌پیمایی موافق، با مخالفین هیئت حاکمه به مبارزه بپردازند و لذا مردم زاغ آباد خود را کاملاً آماده مقابله نموده بودند لکن مأمورین انتظامی که از این موضوع آگاهی قبلی داشتند جلو موافقین را که از درچه به سمت همایونشهر در حال حرکت بودند گرفته در نتیجه تنها مخالفین دولت در زاغ‌آباد تظاهرات و راه‌پیمائی نمودند که پلیس مجبور به مداخله و تیراندازی هوائی شد و دراین جریان عده‌ای از تظاهرکنندگان و مأمورین انتظامی مجروح و عده‌ای نیز (در حدود 15 نفر) به علت شرکت در تظاهرات و مقابله با پلیس دستگیر شدند.

 نظریه شنبه: حاج آقا رضا صهری سدهی(روحانی مقیم همایونشهر که مسجدی نیز درمحله زاغ‌آباد دارد) مرتباً به همایونشهر عزیمت و با وجودی که اجازه رفتن به منبر را ندارد بطور نشسته با مردم به مذاکره پرداخته و اهالی را دعوت به شرکت در اعتصابات و تظاهرات و نیز تعطیل مغازه‌هایشان مینماید.

 نظریه یکشنبه: ضمن تائید مفاد خبر و نظریه شنبه روحانی مورد بحث تاکنون چند بار دستگیرو متعهد گردیده در اینگونه اقدامات خلاف شرکت ننماید، معهذا مجدداً پس از آزاد شدن به همایونشهر عزیمت واهالی محل را به شرکت در اعتصابات و تظاهرات و تعطیل مغازه‌هایشان دعوت مینماید و بلافاصله متواری میشود. 

منبع:

انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک جلد 16

روزشمار: 1357/08/26 15 آذ ر 1357

     

16 آذر 1357

گزارش ساواک از اجتماع مردم همایونشهردر مساجد

 [تلفنگرام] برابر گزارش افسر اعزامی از فرمانداری نظامی به همایونشهر بعد از ظهر روز جاری عده زیادی از مردم همایونشهر در چهار مسجد آن شهرستان اجتماع و احتمال دارد قصد حمله به قرارگاه مأمورین حکومت نظامی و شهربانی همایونشهر را داشته باشند و تقاضا نموده چون پرسنل موجود جوابگوی این اجتماع عظیم که حدود 10000 نفرند نمیباشد. قبل از وقوع هرگونه حادثه ناگواری نسبت به تقویت مأمورین اقدام شود. ضمنا تیمسار ناجی در این مورد با هوانیروز تماس گرفته که فرماندار نظامی همایونشهر را تقویت کنند. ریاست امنیت داخلی با تماس با مسئولان محلی هرگونه کمبودی را بمرکز منعکس نمائید.

منبع:

انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک جلد 19 روزشمار: 1357/09/16 ص 25

...........

17 آذر 1357

سخنرانی آیت‏الله دری در همایونشهر

ساواک کسب اطلاع کرد که امروز (57/9/17) آقای دری نجف‌آبادی در مسجد کوشک باج همایون‌شهر به منبر رفته و در ضمن سخنان خود از مردم خواسته است در روز عاشورا مجسمه شاه را در میدان بزرگ شهر پایین بکشند. 

منبع:انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک جلد 19

روزشمار: 1357/09/17 صفحه:115