پیشینه حمل و نقل خمینی شهر

حمل و نقل با درشکه

از مسافرت با پای پیاده و چهارپایان که بگذریم در اواخر دوره قاجار و اوایل حکومت پهلوی چند درشکه برای انتقال مسافر به اصفهان استفاده ‏می‏شد. اسنادی دوران فعالیت درشکه‏های سده نشان می‏دهد این وسیله توسط ادارات دولتی هم اجاره می‏شد و مسافران به بی‏نظمی‏ آنها اعتراض داشته و به همین دلیل برنامه کاری برای آنها در سال 1317 تعیین گردید. در سال 1338 شهرداری سده تبدیل ارابه‏ها را به ماشین جهت عبور و مرور درخواست نمود و این نشان می‏دهد تعدادی از آنها هنوز تا این سال فعال بودند(شاهین، 1400: اسناد گروه 34).

 حمل و نقل با گاری‏

گاری ‏ها وسیله عمده حمل کالا قبل از رواج ماشین‏ های مخصوص حمل بار بودند. گاری دو و یا چهار چرخ داشت و توسط افراد یا چهارپایان به حرکت در ‏می‏آمدند. این وسیله دوچرخ درعقب و دو دسته بلند در جلو داشت که اسب بین این دو دسته بسته ‏می‏شد. عمده حمل کالا درون و برون شهر توسط گاری‏ها انجام ‏می‏شد. در نیمه اول قرن چهارده حدودا پانزده گاریچی در شهر به فعالیت مشغول بودند. کسانی مثل حسن آقا، یدا...، قنبر، عبدا...، حاج علی و کریم، همه ملقب به گاریچی از جمله آنها بودند(داورپناه، زهرا). شهرداری سده نیز برای انجام برخی فعالیت‏ های خود از جمله جمع‏ آوری زباله، حمل گوشت و پاشیدن آب از گاری استفاده ‏می‏کرد. برخی کشاورزان هم برای انجام کارهای خود از نوعی گاری کوچک که الاغ آنرا حمل ‏می‏کرد استفاده ‏می‏کردند(همان: اسناد گروه،2). از اولین وسایل نقلیه موتوری ویژه حمل بار سه پاچی بود که یک طایر در جلو و دو طایر در عقب و محفظه کوچکی برای گذاشتن بارها داشت و با سرعت کم حرکت ‏می‏کرد. فردی به نام علی از اولین کسانی بود که سه پاچی داشت و به این دلیل به علی موتوری معروف شد.

حمل و نقل با دوچرخه

اولین بار دوچرخه به همراه دو نوجوان ۱۵و ۱۶ ساله با شلوارهای کوتاه تا بالای زانو در پایتخت قاجار، توسط انگلیسی‌ها به نمایش گذاشته شد. با افزایش دوچرخه‌ سواران در ۲۳ مرداد ۱۳۰۵، نظامنامه دوچرخه ‌سواری در ۲۰ ماده در روزنامه‌های کثیرالانتشار تهران به چاپ رسید .به موجب این نظامنامه، احدی بدون جواز تصدیق نمی‌توانست با دوچرخه در شهر و حومه حرکت کند.

در سده نخستین بار دوچرخه به وسیله حاج علی‏محمد عسگری به این دیار آمد. با افزایش دوچرخه‏ ها در سده، حاج علی دکانی برای تعمیر آن اختصاص داد. دوچرخه‏های لاری، هرکولس، غزال، سه تفنگه،‏ بیرمنگام، بی اس‏ آ همگی ساخت بریتانیا از دوچرخه‏های بازار بودند. مرحوم حاج قنبر غفورزاده در محله ورنوسفادران و مرحوم وکیل حسین در محله خوزان پیشکسوتان این حرفه بودند. به تدریج تعدادی از جوانان سدهی گواهی دوچرخه سواری دریافت و دوچرخه خریداری کردند. کسانی که قادر به خرید دوچرخه نبودند مجبور به کرایه دوچرخه می‏شدند.

در دهه 1320 تعداد دوچرخه‏ها در اصفهان و سده افزایش یافت، به گونه‏ای که در سال 1327 حدود 12 هزار دوچرخه در شهر اصفهان شماره شد و در حدود بیست هزار نفر هم گواهی‏نامه دوچرخه داشتند.

ورود دوچرخه به سده تحول بزرگی در سفرهای درون شهری و برون شهری به وجود آورد. در این دوران دوچرخه به وسیله اصلی رفت و آمد به اصفهان به ویژه توسط کارگرانی که در اصفهان کار می‏کردند، تبدیل شد. دوچرخه باعث شد مردم بیشتری از جمله جوانان از سده به اصفهان بروند تا از امکانات آن استفاده کنند. برخی از این وسیله برای حمل محصولات خود مانند نخ و گیوه به بازار اصفهان استفاده ‏می‏کردند. حجم تردد در این دوران به قدری بود که طبق سندی مربوط به سال 1322 اهالی سده از عبور دوچرخه‌های بارکشی و زیان به اماکن آنها شکایت کردند. یکی از منابع درآمدی شهرداری‏ها در آن زمان اخذ عوارض از دوچرخه سواران بود. یک بار هم بین شهرداری سده و اصفهان بر سر اخذ این عوارض اختلاف به وجود آمد(همان: اسناد، گروه 34).

 حمل و نقل با موتورسیکلت

انواع موتور سیکلت ‏ها از جمله دوچرخه ‏های دارای موتور و موتور گازی به تدریج توسط شهروندان به کار گرفته شدند. موتورهای ایژ و چوپان موتورسیکلت‏ های پر قدرتی بودند که برای حمل بار، جمع آوری پوست و در مسیرهای طولانی استفاده ‏می‏شدند.

چند سال بعد در اواخر دهه 1340 شرکت واحد اصفهان خط اتوبوس بین اصفهان و خمینی شهر دایر کرد که البته با فواصل زمانی طولانی و ایستگاه های متعدد از خیابان شمس آبادی به میدان امام رفت وآمد می کرئد و بلیط آن دو ریال بود.

تاسیس سازمان اتوبوسرانی شهرداری خمینی شهر
سازمان اتوبوسرانی خمینی شهر و حومه با چهار دستگاه بنز 302 در دو خط خمینی شهر اصفهان و خمینی شهر درچه تاسیس گردید که نقطه عطفی در تاریخچه حمل مسافر به حساب می آید. با شروع به کار این سازمان حمل مسافر به یارانه وابستگی شدیدی پیدا کرد از باب مثال مبلغ پیشنهادی کمک شهرداری به این سازمان در سال 95 حدود 2.5میلیارد تومان است. در سال 1372 تعداد اتوبوس ها به 25 دستگاه افزایش یافت، در سال 1374 دو خط جدید این بار درون شهری یعنی منظریه و هفتصد دستگاه تاسیس شد، در سال 1387 خطوط اصغرآباد و نبوی منش هم به خطوط قبلی اضافه گردید، در سال 1379 پایانه امیرکبیر واقع در خیابان امیرکبیر جنب منبع آب افتتاح شد، در سال 1381 پایانه قدس جنب سینما فرهنگ افتتاح شد، در سال 1382 بیست و یک دستگاه اتوبوس جدید خریداری شد در همین سال خط جوی آباد و طرح شبانه خمینی شهر اصفهان و میدان امام هفتصد دستگاه دایر گردید در این سال هیجده میلیون مسافر جابه جا شد. در سال 1384 هفت دستگاه جدید اتوبوس خریداری و تعداد آنها به 114 دستگاه رسید، در سال 1386 یازده اتوبوس کولر دار وارد ناوگان شد، ظرف 10 سال تعداد مسافران به سه برابر افزایش یافت، در سال 87 تعداد اتوبوس ها 131 دستگاه و تعداد خطوط به سیزده خط افزایش یافت، در سال 1390 تحول دیگری به وجود آمد و دریافت کرایه ها الکترونیکی گردید و بلیط های کاغذی جای خود را به کارت های الکترونیکی داد.
و در سال 1392 تعداد اتوبوس های فعال 85 دستگاه و 15 دستگاه فوق العاده، تعداد خطوط 13 و تعداد مسافر 65 هزار در روز که 24 هزار نفر در خط اصفهان جابجا می شوند و 15 هزار نفر به اصفهان رفته و 12 هزار نفر بر می گردند و هر پنج دقیقه یک بار اتوبوس به قصد اصفهان حرکت می کند. ساختمان اتوبوسرانی در بلوار توحید در پیج این بلوار دایر می شود . در تیر 1395 این ساختمان برای احداث میدان و خیابان آیت اله احمدی تخریب می شود و اتوبوسرانی به دو شاخ منتقل می شود.

سابقه استفاده از خودروی سواری  در سده