نقل از کتاب راویان ماربین جلد سوم، نگارش محمدعلی شاهین
راویان: اسماعیل رضایی (1398-1295)، عباس شریفیان متولد 1306، امیرحسین امینی متولد 1308و ناصر نصیری متولد 1347.
اشاره:از ابتدای تاسیس بلدیه در سده یکی از دغدغههای صحیه و بلدیه احداث کشنارگاه به منظور ذبح بهداشتی دام ها بوده است. متن نگارش شده بر پایه اسناد و روایتها برای روشن شدن سیر تاسیس کشتارگاه در سده و مسایل پیرامونی آن نگارش یافته است.
به طور سنتی دام ها و مشخصا گوسفند در چه مکان هایی در سده، دبح میشدند؟
گوسفند و حتی گاو در خانه ها و کنار انهار و کوچه باغها دبح و سلاخی میشدند و در معدود قصابیهای شهر عرضه میشدند. در مناسبت های مختلف مثل استقبال از حجاج، نذورات عید قربان و عاشورا، مراسمافتتاح و ورود مقامات به شهر، دامها در هرجایی ممکن بود ذبح شوند.
بنابراین موضوع فراگیر بوده و مقابله با آن مشکل؟
بله و برای همین اداره صحیه و بلدیه به فکر چاره بوده اند.که گام اول آن احداث کشتارگاه بوده است. سندی از سال ۱۳۱۳ با عنوان مشکلات نبود مسلخ عمومی دام در سده، این موضوع را روشن میکند.
و نتیجه چه می شود؟
در نهایت مکانی برای ذبح دام ها در نظر گرفته میشود و از آن به بعد کشتار در خارج این مکان قاچاق محسوب میشود.البته استفاده از کشتارگاه طوقچی اصفهان هم مدنظر بوده است.
احتمالا چالش جدید عادت دادن قصابان به استفاده از محلهای مشخص بوده است؟
بله همین طور است و اسناد متعددی این شرایط را نشان میدهد.
عناوین بعضی از این اسناد را ذکر میکنید؟
مثلا گزارش رئیس کشاورزی سده و ماربین در خصوص ممانعت مامور شهرداری از بازرسی دکاکین قصابی و جلوگیری از کشتار قاچاق از سال ۱۳۱۵، ملزم نمودن قصابان سده به کشتار دام در کشتارگاهها از سال ۱۳۱۶، دستور کشتار دام در کشتارگاه از سال ۱۳۱۷ که البته تعدادی قصابان زیر بار این ضوابط نمی رفته اند.
در این شرایط سیل 1317 به محل کشتارگاه آسیب رسانده و اوضاع را از کنترل خارج میکند اما همچنان برملزم نمودن قصابان سده به کشتار در محل کشتارگاه تکیه میشده است. البته شیوع گاه و بیگاه بیماریهای واگیردار نظارتها را بیشتر میکرده است. اسناد سال ۱۳۲۰ نشان میدهد با شیوع مالاریا در نصرآباد سده بعلت آلودگی کشتارگاه مکان به خارج از آبادی انتقال یافته و نظارت بر بهداشت کشتار دام در منطقه سده تشدید میشود.
مجموعه اسناد مربوط به کشتار در کشتارگاه نشان دهنده پیگیری موضوع تا چه زمانی بوده است؟
همانطور که اشاره شد اسناد متعدد از سال 1313 تا پایان دهه 1330 مبنی بر ملزم نمودن قصابهای سده به کشتار در کشتارگاهها وجود دارد و سندی از سال ۱۳۲۰ تا ۱۳۲۵ نشان دهنده وجود ضوابط کشتار دام در کشتارگاههای قراء سده است.
اشاره شد کشتارگاه سده در 1317 آسیب میبیند سوال این است که آیا اقدامی برای ساخت و یا توسعه کشتارگاه در سده در سالهای بعد انجام نمیشود؟
اسنادی از سال ۱۳۲۵ بیانگر در نظر گرفتن اعتبار جهت ساختمان کشتارگاه سده و به دنبال آن رسیدگی به مسئله نبود اعتبار جهت آن وجود دارد. اسناد بعدی نشان از پیگیری موضوع تا رسیدن به نتیجه نسبی دارد.1
بعد از استقرار کشتارگاه ظاهرا شرایط بهتر میشود اسناد چه تغییراتی را نشان میدهند ؟
اسناد از سال ۱۳۲7 تا 1336 نشان میدهد از کشتارگاه عوارض دریافت و آگهی مزایده واگذاری حمل گوشت و کشتارگاه و آگهیهای مزایده اجاره کشتارگاه از سوی شهرداری سده منتشر میشود.2
ماشینی هم برای حمل گوشت به درب قصابی ها وجود داشته است؟
شهر اصفهان چند دستگاه حمل گوشت از سال 1314 داشته است اما در سده با یک گاریی قفسه بندی شده گوشتها به درب قصابیها برده میشده است.
و در دهه بعد از همین کشارگاه استفاده میشود؟
خیر در اوایل دهه 1340 کشتارگاه جدیدی تاسیس میشود. در کتاب راویان جلد چهار گفتگویی در خصوص کشتارگاه جدید در نظر گرفته شده است.
...........
1- مکان این کشارگاه محدود و کوچک در کوچه ای که در زمان نگارش کتاب از خیابان امام شمالی در مجاورت دبیرستان عماد شروع و به خیابان شریعتی وصل میشود به نام کوچه شهید دباغی قرار داشته است.
2- برای مشاهده اسناد به دیگر کتاب نگارنده با عنوان از زبان اسناد، مجموعه اسناد کشتارگاه مراجعه شود.