نقل از کتاب راویان ماربین جلد ششم، نگارش محمدعلی شاهین
راوی: قاسمعلی کرمی هرستانی
ولادت: 10 آذر 1339
نام پدر: عزیزالله
تحصیلات: کارشناسی ارشد
محل سکونت: خمینی شهر، منظریه
تاریخ گفتگو: 28 شهریور 1401
محورهای گفتگو: تاریخ شرکت پاسداران و بسیجیهای شهرستان خمینی شهر در دفاع مقدس، معرفی عملیات هایی که رزمندگان خمینی شهری در آن نقش داشتند، آمار اعزامها، و شهدا
اشاره: با حمله رژیم بعث عراق به میهن اسلامی، مردم مناطق مختلف به تدریج با شرکت در کلاسهای آموزشی رزمی به یاری ارتش و سپاه رفتند. از سوی دیگر جهاد سازندگی تازه شکل گرفته به عنوان پشتیبان وارد عمل شد. مردم نیز علاوه برحضور در جبهه ها کمکهای مادی گستردهای به مناطق درگیر نموده و با روی گشاده به آوارگان پناه دادند. در این دوران شهرستان همواره شاهد اعزام نیرو به جبهه ها، تشییع پیکر شهدا و ارسال کمکهای بیدریغ مردم به پشتیبانی از رزمندگان بود. پرسش و پاسخهای آورده شده با آقای قاسمعلی کرمی هرستانی که خود رزمنده و جانباز دفاع مقدس بوده و به علاوه تحصیلات رشته تاریخ داشته و سالها درس آشنایی با فرهنگ و معارف دفاع مقدس را در دانشگاههای صنعتی اصفهان، آزاد اسلامی واحد دولت آباد و آزاد اسلامی واحد خمینیشهر تدریس کرده است و مقالات و تالیفاتی در این خصوص دارد، کوششی است تا بخش هایی از این مقطع پر فراز و نشیب و سرشار از ایثار و شجاعت و مقاومت مردمان منطقه را ترسیم نماید.
* ابتدا مختصری از خودتان بفرمایید تا خوانندگان با راوی تاریخچه دفاع مقدس در شهرستان خمینی شهر بیشتر آشنا شوند
در سال 1339 در روستای هُرستان در یک خانواده مذهبی به دنیا آمدم. تحصیلات خود را در زادگاه و سپس در مرکز شهر ادامه دادم. در سال 1356 با فراگیر شدن نهضت امام خمینی(ره) به صف انقلابیون و کنشگران انقلاب اسلامی پیوستم. در مرداد 1358 به خدمت مقدس سربازی اعزام و تا شهریور 1360 در ارتش خدمت کردم. شهریور 1360 برای پاسداری از دستاوردهای انقلاب شکوهمند اسلامی به عضویت سپاه درآمدم و در واحد بسیج مشغول به کار شدم. فروردین 1361 در عملیات فتحالمبین از ناحیه پا مجروح و قطع عضو و به درجه جانبازی نائل شدم. از سال 1365 در رشته شیمی دانشگاه اصفهان مشغول تحصیل شدم. پس از فراغت از تحصیل وارد دانشکده افسری و تربیت پاسداری سپاه شده و در معاونتهای پژوهش و آموزش، در رسته جنگ نوین به فعالیت پرداختم. به دلیل علاقه به تاریخ از سال 1380 در مقطع کارشناسی ارشد رشته تاریخ دانشگاه آزاد واحد نجفآباد به تحصیل پرداختم. سال 1387 از طرف پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس و بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس به عنوان مدرس درس آشنایی با علوم و معارف دفاع مقدس، به دانشگاه معرفی و مشغول به تدریس شدم.
سال 1388 از خدمت نظامی بازنشسته شده و در ستاد کنگره ملی 2300 شهید شهرستان خمینیشهر، مشغول به فعالیت شدم و تا آبان 1395 که اجلاسیه کنگره ملی 2300 شهید این شهرستان برگزار شد با معاونت پژوهش و نشر این ستاد همکاری نمودم. در تمام این سالها در تالیف کتابها یار و یاور و راهنمای نویسندگان بودم.
* اولین گروه اعزامی از سپاه خمینی شهر به کدام جبهه بود و چند نفر در این اعزام شرکت داشتند؟
یک گروه در 7 مهر 1359 به خرمشهر با عضویت رضا ابراهيمي، محسن كياني مصطفي اشرفي، اصغر داورپناه، غلامرضا نوروزی، محمد طاهری و علیرضا کریمی به فرماندهی غلامرضا مؤذنی.
* گروه مذکور چه امکاناتی داشتند؟
نارنجک دستی، سلاح انفرادی« ژ- ث»
* سال اول جنگ خمینی شهریها چه گونه در دفاغ مقدس حاضر شدند؟
در سال اول جنگ سپاه خمینیشهر با اعزام 624 نفر رزمنده بسیجی و پاسدار به جبهه ذوالفقاریه آبادان نیروی انسانی آن جبهه را تامین کرد. جهادسازندگی شهرستان نیز با جمع آوری هدایای مردمی و اعزام دهها کاروان تدارکاتی نیازهای تدارکاتی این جبهه را تامین نمود. این دسته از رزمندگان بعد از انجام عملیات ظفرمندانه ثامن الائمه(ع) که تمام منطقه شمال آبادان از اشغال ارتش متجاوز عراق آزاد شد با سرافرازی و پیروزی به شهر بازگشتند. در این مأموریت رزمندگان خمینیشهری 50 نفر شهید و دهها نفر مصدوم و جانباز تقدیم نمودند.
* در این مدت اعزامیهای خمینی شهر فقط به جنوب و ذوالفقاریه بود؟
از اواسط اسفندماه 59 مأموریت اداره جبهه پدافندی میمک در استان ایلام نیز به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خمینیشهر محول گردید و اولین کاروان جهادی روز 23 اسفند 59 به فرماندهی شهید محمدعلی کاشی از خمینیشهر راهی استان ایلام شدند و در کنار سایر رزمندگان اسلام مستقر و با رشادت و از جان گذشتگی از میهن اسلامی دفاع کردند.
* ماموریت در میمک تا چه زمانی ادامه یافت؟
مأموریت میمک تا دی ماه 1361 به مدت 22 ماه به طول انجامید. در این مدت مسئولیت تأمین نیروی انسانی و تدارکات و رفع نیازمندهای رزمندگان این جبهه به عهده سپاه خمینیشهر بودکه همراه با موفقیت بود.
* آماری از تعداد نفرات اعزامی و شهدا در مدت ماموریت در میمک دارید؟
طی حدود دوسال ماموریت در منطقه مذکور 2431 نفر رزمنده داوطلب بسیجی و سپاهی به جبهه میمک اعزام شدند که علاوه بر انجام مأموریت پدافندی در خطوط مقدم، عملیات گشت و شناسایی و دهها عملیات ایذایی که به عملیاتهای حسن بن علی (علیه السلام) درتاریخ جنگ معروف شده است شرکت داشتند. 41 نفر از رزمندگان اعزامی شهید و دهها نفر جانباز شدند.
* پس از پایان ماموریت سپاه پاسداران خمینیشهر در میمک رزمندگان چه شرایطی پیدا کردند؟
بنا به دستور، جبهه پدافندی را به واحدهای ارتش جمهوری اسلامی ایران تحویل داده و به منظور تشکیل تیپ روحالله، راهی جنوب کشور شدند.
* در سال دوم جنگ رزمندگان خمینیشهری در کدام جبهه جنوب مستقر شدند؟
در منطقه غرب شهر شوش، جبهه پدافندی انکوش
* از چه تاریخی؟
در تاریخ 7 آبان 1360 اولین گروه از رزمندگان به فرماندهی سردار شهید سید حسین موسوی در تپههای انکوش مستقر شدند.
* تا چه زمانی؟
این مأموریت تا اوایل سال 1361 که با انجام عملیات بزرگ فتح المبین تمام منطقه غرب شوش-دزفول از اشغال دشمن آزاد شد، به مدت 5 ماه طول کشید و رزمندگان با فداکاری و شهامت و ایثارجان در مقابل دشمن قد برافراشته و مردانه دفاع کردند و دشمن را که در رسیدن به ساحل رودخانه کرخه اصرار داشت بارها با ناکامی مواجه کردند.
* شاخصترین پدافند رزمندگان در این جبهه چه زمانی رخ داد؟
در شب 28 اسفند 1360 حملات سنگینی عراقیها به خط پدافندی انکوش انجام دادند، رزمندگان مستقر در این جبهه مقاومت تحسین برانگیزی از خودشان نشان دادند و با اینکه 15 نفر از رزمندگان شهید و تعداد زیادی مصدوم و مجروح شده بودند اما تک دشمن را خنثی نموده و سربازان عراقی را مجبور به عقب نشینی نمودند. اگر مقاومت رزمندگان مستقر در آن شب و روز نبود ارتش متجاوز عراق با تصرف شهر شوش بر جاده مواصلاتی اهواز – اندیمشک مسلط شده، گلوگاه ارتباطی استان خوزستان با مرکز کشور را قطع و رزمندگانی که برای شرکت در عملیات بزرگ فتح المبین در سرپل غرب رودخانه کارون مستقر شده بودند را به محاصره در آورده و در انجام این عملیات اخلال ایجاد مینمود.
* رزمندگان خمینی شهری در عملیات فتح المبین هم شرکت داشتند؟
بله رزمندگان ما در عملیات موفق فتح المبین شرکت فعال داشتند که منجر به آزادی بخشی از مناطق از اشغال دشمن شد. بعد از پایان عملیات در 9 فروردین 1361 بخشی از نیروهای رزمنده به شهر بازگشتند که مردم استقبال بی نظیری از آنها کردند. تعدادی از نیروها که تمایلی به بازگشت نداشتند به همراه نیروهای تازه نفس که وارد منطقه شده بودند در یک گردان پیاده به فرماندهی سردار شهید حبیبالله شریفیان، سازماندهی شده به تیپ 17 علی بن ابی طالب(ع) مأمور شدند. آنها تحت امر فرماندهی سردار شهید حسن درویش در عملیات بیت المقدس، در تپههای برغازه وارد عمل شدند و مأموریت محوله را با موفقیت به انجام رساندند. در این عملیات پیروزمندانه تعدادی از رزمندگان این شهرستان به شهادت رسیده و دکتر حبیب ا... شریفیان و دکتر کندری به درجه رفیع جانبازی مفتخر شدند.
* با توسعه سازمانهای رزم سپاه نیروهای اعزامی از شهرستان در کدام تیپ ها مستقر می شدند؟
بنابر صلاح دید فرماندهی سپاه اصفهان رزمندگان سپاه خمینیشهر به تیپهای 25 کربلا، 8 نجف اشرف و 14 امام حسین(ع).
* با آرایش ذکر شده رزمندگان شهرستان در کدامیک از عملیات شرکت داشتند؟
در عملیاتهای فتحالمبین، بیت المقدس، رمضان، مسلم بن عقیل(ع) و محرم. در بعضی از عملیات مذکور تعداد داوطلبان خمینیشهری شرکت کننده به بیش از هزار نفر میرسید. مثلا در عملیات بیت المقدس 1190 نفر رزمنده از شهرستان در یگانهای رزمی سپاه در گردانهای پیاده حضور داشتند.
* در عملیات بیت المقدس چند نفر از رزمندگان شهرستان شهید شدند؟
78 نفر شهید و تعدادی مجروح و جانباز
* آیا پاسداران و بسیجی های خمینی شهر گردان و تیپ مستقل داشتند، تحت امر کدام یگان بودند؟
فقط در یک مقطع و در یک عملیات تیپ مستقل تشکیل دادند، که شرح مفصل آن در کتاب نبرد امقر آمده است. اما از عملیات محرم تا پایان جنگ در همه عملیاتها یک، دو، سه تا پنج گردان مستقل از نیروهای خمینی شهری تشکیل میشد که تحت امر لشکر 8 نجف اشرف بودند.
* جریان تشکیل تیپ مستقل چه بود؟
بعد از عملیات محرم و زمانی که مدیریت عالی دفاع مقدس در آن زمان تصمیم گرفتند یگانهای رزم سپاه را توسعه بدهند و سپاه هفتم جدید به فرماندهی سردار سرلشکر شهید حاج احمد کاظمی تشکیل گردید، به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خمینیشهر مأموریت دادند که با جمعآوری همه رزمندگان این شهرستان که در جبهه پدافندی و یا در یگانهای سپاه هستند، تیپ پیاده روح الله (تیپ 3 لشکر 8 نجف اشرف) را تحت امر لشکر 8 نجف اشرف تشکیل بدهند. بر این اساس جبهه پدافند میمک تحویل رزمندگان ارتش گردید و رزمندگان مستقر در آن جبهه با چند دستگاه اتوبوس به منطقه جنوب منتقل شدند. رزمندگانی که در واحدهای دیگر مشغول خدمت بودند فراخوانی شدند و از جوانان آموزش دیده شهر نیز برای اعزام به جبهه دعوت شد که با استقبال پرشور جوانان و نوجوانان روبرو گردید.
بدنه اصلی تیپ نیز با توجه به سابقه و تجربه رزمندگان به خوبی شکل گرفت و با توجه به شور و اشتیاقی که رزمندگان داشتند ظرف مدت 2 ماه تیپ 3 روح الله تشکیل گردید و آماده شرکت در عملیات والفجر مقدماتی شد. فرماندهی تیپ را سردار سرلشکر شهید احمد کاظمی فرمانده سپاه هفتم جدید شخصاً عهده دار گردید و برادر عزیزا... پورکاظم را به عنوان جانشین تیپ معرفی کردند.
* تیپ پیاده 3 روح الله در عملیاتی هم شرکت کرد؟
طبق طرح عملیات گردانهای پیاده تیپ پیاده 3 روح الله در شب 19/11/1361 در مرحله اول عملیات والفجر مقدماتی وارد عمل شدند و با عبور از منطقه رملی فکه و پشت سر گذاشتن موانع طبیعی و میادین مین متعدد، سیمهای خاردار و کانالهای حفر شده و اخذ تماس با دشمن، خطوط دفاعی دشمن را در هم شکستند و به اهداف از پیش تعیین شده رسیدند، اما این موفقیت موقتی بود و به دلیل اینکه یگانهایی که در جناحین عمل میکردند نتوانسته بودند از موانع متعدد دشمن عبور کنند. با دستور فرماندهی نیروها به مواضع اولیه بازگشتند و یگانهای آسیب دیده را ترمیم و بازسازی نموده، آماده شدند تا در مرحله دوم عملیات شرکت کنند.
در مرحله دوم عملیات والفجر مقدماتی که در شب 21/11/1361 با شرکت واحدهای پیاده زرهی انجام شد، رزمندگان این تیپ تازه تأسیس، وارد عمل شدند و توانستند از موانع متعدد و پیچیده دشمن عبور کرده و مقاومت نیروهای عراقی را خنثی نموده پاسگاههای عراقی رشیدیه، صفریه و وهب را آزاد و جاده مواصلاتی رشیده-شیب را تصرف نموده و در پشت جاده آسفالته مستقر شدند. اما دراین مرحله از عملیات نیز جناحین این تیپ خط شکن تأمین نشد و دشمن با به حرکت در آوردن یگانهای زرهی فشار زیادی وارد میکرد لذا مواضع تصرف شده تثبیت نشد و به رزمندگان دستور بازگشت به مواضع اولیه داده شد.
در این عملیات رزمندگان شهرستان خمینیشهر 131 نفر شهید و دهها نفر مصدوم، مجروح و مفقودالاثر تقدیم نمودند و به دلیل اینکه منطقه عملیاتی در دست دشمن قرار داشت، اجساد مطهر شهدای عزیز در میدان جنگ باقی ماند.
* شرایط تیپ بعد از آن عملیاتها چگونه شد؟
بعد از عملیات والفجر مقدماتی بیشتر فرماندهان و نیروهای اصلی تیپ روحالله، به شهادت رسیده و یا مفقودالاثر بودند، امکانات و تجهیزات آسیب دیده بود و امکان جایگزینی در کوتاه مدت وجود نداشت، فرماندهان ارشد سپاه در تصمیماتشان تجدید نظر کردند و سازمان رزم سپاه به حالت قبل از عملیات والفجر مقدماتی بازگشت و به همین دلیل مأموریت تشکیل تیپ توسط سپاه خمینیشهر لغو گردید و مقرر شد رزمندگان این شهرستان به لشگر 8 نجف اشرف اعزام شوند.
* تمامی نیروهای اعزامی از شهرستان؟
نیروهایی که از سپاه خمینیشهر اعزام میشدند در لشگر 8 نجف اشرف و رزمندگان اعزامی از سپاه درچه به لشکر 14 امام حسین(ع) مامور میشدند. به این ترتیپ تا پایان جنگ شهرستان یکی از مراکز عمده تأمین کننده نیروی انسانی لشکرهای خطشکن نجف اشرف و 14 امام حسین(ع) بود.
* مشخص است چه تعداد نیرو به لشگر 8 نجف اشرف و 14 امام حسین(ع) اعزام شدند؟
بر اساس آمار موجود از اسفند 1361 تا شهریور 1367 بیش از پانزده هزار نیروی رزمنده مخلص و فداکار به این یگانها اعزام شدند که در تمامی عملیاتهای بزرگ شرکت فعال داشتند.
* کدام عملیات توسط نیروهای خمینیشهری طراحی شد و اجرا شد
عملیات شیخ فضل الله نوری در جبهه شمال آبادان در تاریخ 24 آبان 1360
* عملیاتی که خمینی شهریها در آن نقش داشتند، کدامها بودند؟
در همه عملیاتهای بزرگ، از عملیات ثامنالائمه (ع)،تا عملیات والفجر ده(حلبچه)
* عملیاتی که خمینی شهریها نقش ویژه و کلیدی در آن داشتند، را میتوانید نام ببرید؟
عملیات محرم و عملیات خیبر
* بزرگترین اعزامی که انجام شد در چه تاریخی و به کدام جبهه بود؟
آذر و دی 1361 عملیات والفجر مقدماتی
* بیشترین شهید را خمینیشهر در کدام عملیات متحمل شدند؟
عملیات خیبر
* اولین شهید دفاع مقدس اعزامی از خمینی شهر چه کسی بود؟
شهید محمد جلالی از شهر کوشک. محمد جلالی وی در جبهة آبادان به شهادت رسید. این طلبه شجاع قبل از آن مدتها کردستان بود و در قضیة آزاد سازی سنندج رشادت های بینظیری از خود نشان داد. مدتی هم به بیت امام اعزام شد و سرانجام در آبادان به شهادت رسید.
* پنج سردار رشید و مبتکر و تاثیر گذار خمینیشهری در جنگ از نطر شما چه کسانی بودند؟
سردارشهید غلامرضا موذنی، سردارشهید سیدحسین موسوی، سردارشهید سیداکبر اعتصامی، سردارشهید
محمدعلی عسکریفرد، سردار محمد طاهری و سردار مرتضی بختیاری
* خمینی شهر در اعزام نیروهای و پشتیبانی از دفاع مقدس در مقایسه با شهرهای مشابه در چه موقغیتی ارزیابی می شود؟
یک شهر جهادی، با یک نگاه آماری میشود کارنامه جهادی این شهرستان را بر اساس جمعیت نسبت به جمعیت کل کشور مقایسه نمود.
بر اساس اطلاعات و آماری که بنیاد شهید و امور ایثارگران کشور اعلام نموده است در جنگ تحمیلی به طور میانگین از هر 230نفر جمعیت کل کشور، یک نفر به شهادت رسیده است. در استان اصفهان از هر 144 نفر، یک نفر و استان قم از هر 148 نفر یک نفر و استان سمنان از هر 155 نفر شهادت رسیدهاند و دارنده رتبه اول تا سوم در کشور هستند. شهرستان خمینیشهر که طبق آمار سرشماری 1365 جمعیت آن 195700 نفر بوده است. حدود 2300 نفر شهید تقدیم نموده است که در میان آنان 45 سردار شهید، 41 روحانی شهید و 114 شهید جاوید الاثر وجود دارد و 3700 نفر جانباز و 372 نفر آزاده سرافراز داشته است. به طور میانگین از هر 95 نفر جمعیت یک نفر به شهادت رسیده است و نسبت به میانگین کل کشور بیشتر از دو برابر است و شهرستان نمونه شاهد در کشور محسوب میگردد. شهر درچه با جمعیتی با حدود 35 هزار نفر بیش از 400 شهید تقدیم نموده است که به طور میانگین از هر 87 نفر یک نفر به شهادت رسیده است و شهر شاهد نمونه کشوری معرفی گردیده است.
* در طول دفاع مقدس چند نفر به جبهه ها اعزام شدند؟
بر اساس آمار موجود: 28500 نفر از سپاه وبسیج به اضافه نیروهای ارتشی به اضافه جهاد گران جهاد سازندگی و امدادگران هلال احمر و.......
* و چند نفر شهید، چند نفر جانباز و چند نفر به اسارت گرفته شدند؟
حدود 2300 نفر شهید تقدیم نموده است که در میان آنان 45 سردار شهید، 41 روحانی شهید و 114 شهید جاوید الاثر وجود دارد و 3700 نفر جانباز و 372 نفر آزاده سرافراز داشته است
* گنگره تا کنون چند عنوان کتاب در خصوص شهدای والامقام منتشر کرده است؟
56 عنوان
* هدف انتشار این کتابها چه بوده است؟
زنده نگاه داشتن یاد و نام شهداء و تاریخ دفاع مقدس و مجاهات و فداکاری مردم خمینی شهر در آن روزگار پر مخاطره.