نقل از کتاب راویان ماربین جلد دوم، نگارش محمدعلی شاهین
راویان: شیخ علی صرامی ( 1398-1295)، اسماعیل رضایی (1398-1295)، سیدمجتبی لقمانی متولد 1306 و حسینعلی گلکار، متولد 1315.
تاریخ: اردیبهشت1398
اشاره: یکی از مهمترین تحولات در سه دهه اولی قرن چهارده پیدایش مدارس نوین و نظام تعلیم و تربیت و توسعه و پیشرفت آن در کشور و به طبع آن در سده و چالشهای موجود بر سر راه این تغییر و تحولات بوده است با استفاده از اسناد و گفتگوهای مختلف گوشههایی از روند این حرکت تاریخ ساز به صورت پرسش و پاسخ تقل شده است.
سابقه تاسیس مدارس نوین در اصفهان به چه سالی برمیگردد؟
اداره معارف و اوفاف و صنایع مستظرفه در سال 1298 در اصفهان تاسیس میشود که ریاست آنرا اسداله مصفا بر عهده داشته است. پس از تاسیس اداره مذکور، مدارس نوین که با شماره مشخص میشده از سال 1300 تا 1302 یکی پس از دیگری در اصفهان و شهرهای اطراف دایر میشود. مدارس نمره 2 و 3 و4 در اصفهان و همزمان سعادت ملی در نجفآباد و نمره 5 در شهرضا و نمره 6 در اردستان دایر میگردد. اداره معارف و اوفاف و صنایع مستظرفه درسال 1310 در سده شعبه دایر میکند، اما قبل از آن برای سده از سال 1304 تا 1314 دو مدرسه با نمره 21 و 44 ثبت شده است. در اصفهان دبیرستان صارمیه درسال 1300 گشوده میشود.1
اولین گامها در راه دایر کردن مدارس نوین در منطقه در چه سالی رخ میدهد؟
در منطقه ماربین سال 1300 و در سده سال 1302 با تاسیس دبستان اسلامی در محله در محکمه گام های نخست برداشته میشود.2
گذشته از مقاومت عدهای در برابر اولین دبستان سده و مخالفت های عوام، مرور اسناد این سالها چه مشکلاتی را بر سر راه این مدرسه نشان میدهد؟
براساس سندی از سال 1313 تامین مخارج دبستان سده اعم از حقوق و هزینه های جاری یکی ازمشکلات بوده که بنابر این میشود تا از محل عوارض تامین شود و در خصوص حقوق چند سال شهرداری درگیر بوده است. مشکل دیگر وجود مکتبخانه ها بوده است که در همین سند و اسناد دیگری مطرح شده است. یکی از مشکلات نداشتن اوراق هویت یعنی شناسنامه بوده است که در سندی از سال ۱۳۱۴ منعکس شده است. ازجمله مشکلات بر سر راه دبستان سده ابتلای دانش آموزان به بیماریهای واگیردار بوده است که در اسناد متعددی از جمله از سال 1315 و ۱۳۱6 به چشم میخورد.3
اولین اقدام در ناحیه ماربین برای دایرکردن دوره متوسطه به چه سالی بر میگردد و به چه شکلی بوده است؟
16 سال بعد از شروع به کار اولین دبستان در شهر، یعنی سال 1318، کلاس اول متوسطه ضمیمه آن میشود که البته دو سال بیشتر دوام نمیآورد.
به چه دلیل یا دلایلی دوره متوسطه نوپا به تعطیلی کشیده شد؟
دو دلیل عمده میتوان برای استقبال نکردن از تحصیل در دبیرستان ذکر کرد. دلیل اول تبلیغ علیه تحصیل در مدارس جدید توسط عده ای از قشریون با بهانه بی دین شدن دانشآموزان و دلیل دوم احتیاج خانوادهها به فرزندان خود در کارها مانند کشاورزی.
..................
1- معتمدی، اسفندیار، اصفهان مدارس نوین و مفاخر، سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان، 1386، صص.28 تا 31.
2-اولين مدرسه رسمي در سده در تاريخ 1303 به نام مدرسه اسلامي با كوشش مرحوم سيد ابوالحسن سيادت ملقب به عماد در در محکمه خوزان تأسيس شد واکنش های اولیه در مقابل احداث مدرسه جدید بسیار تند بود به گونه ای که مردم به فرزندان خود اجازه حضور در این مدارس را نمیدادند. و کسانی که در این مدرس درس میخواندند را بابی میخواندند. اشعاری هم علیهآن سروده بودند. عدهای یک بار به آن حمله و تخریب مدرسه صورت گرفت. در سال 1310 تعداد دانش آموزان این مدرسه به 124 نفر رسيد.
3- همین کتاب، نامیان گاردر.