نقل از کتاب راویان ماربین جلد چهارم، نگارش محمدعلی شاهین
راوی: استاد فتح اله حدادیان1
مقدمه: انجمن ادبی سروش از دهه 1340 تا کنون همواره در صحنه فرهنگ شهر با همه فراز و نشیب ها پایداری کرده تا بتواند بستری برای شعرخوانی شاعران شهر و تربیت استعدادهای در دهه های مختلف باشد
پاسخ های استاد فتح اله حدادیان از بانیان و پیشرانان انجمن، تاریخ این حرکت فرهنگی را مستند میکند.
*جناب استاد بفرمایید اولین جرقه های تشکیل انجمن چگونه زده شد؟
در سال 1346 برای خرید کتاب( نغمه دل) اثر زنده یاد خلیل بلدی( باغبان)2 به فروشگاهی که فروشندهاش خود استاد بود رفتم. از آنجا با وی آشنا شدم و شعری را که سروده بودم برایش خواندم، این ارتباط ادامه داشت تا پس از مدتی به فکر تاسیس انجمن شعری در شهر خودمان افتادیم. وی روانشاد عباس صفایی مرام3 و بنده سیفاله کاملی4 و رضا جلالی5 از شاعران جوان را بدین منظور معرفی کردم.
*در عمل انجمن را چه کسانی بنا نهادند؟
بنده و سیف اله کاملی و رضا جلالی پیگیر شدیم تا انجمن شکل گرفت و دیری نگذشت که روانشاد استاد باغبان، عباس صفایی مرام، ناصر لطفی6، علی اکبر باقری(لاله) و تعدادی از دانش آموزان علاقه مند به شعر دو دبیرستان آن زمان شهر در جلسات انجمن حضور یافتند.
* در بدو امر جلسات را کجا تشکیل میدادید؟
سال نخست جلسات مان در دبیرستان صائب آن زمان که در خیابان بوعلی فعلی بود تشکیل شد. و از سال 1347 گاهی در منازل اعضا و گاه در محل کتابخانه عمومی شهر تشکیل گردید.
*آنزمان مسوول کتابخانه عمومی چه کسی بود؟
فردی با نام خانوادگی براتی که بسیار فرهنگ دوست بود و همکاری زیادی برای تشکیل جلسات انجمن میکرد. وی حتی با پیکان خودش درب خانه بعضی از اعضای مسن میرفت و آنانرا برای شرکت در جلسه می آورد.
*در این راه کس یا کسانی مشوق شما نبودند؟
چرا بزرگوارانی مانند استاد جعفری، دکتر فضل اله صلواتی8 و استاد دکتر ابوالبرکات8 ما را در ادامه راه تشویق میکردند. دکتر ابوالبرکات گاه در جلسات شرکت میکرد که بسیار موثر بود و اعتباری برای انجمن به حساب میآمد.
*علت اینکه نام انجمن خود را سروش انتخاب کردید چه بود؟
اول اینکه سروش شاعر پرآوازه سدهی دربار قاجار بود و دوم اینکه خود واژه (سروش) زیبا و مناسب اهداف انجمن بود.
*پس از تاسیس انجمن اولین شاعرانی که به آن پیوستند چه کسانی بودند؟
زنده یاد اصغر خاسته 9 و استاد دکتر آیت اله ابوالبرکات، شاعران پیش کسوت راجی10 و خرم11 هم کم و بیش در جلسات حاضر میشدند. ولی به تدریج با گذشت زمان پای اکثر شاعران شهر مانند عبدالعلی صادقی12، عصیانی، محمود خان احمدی13 و.... به انجمن باز شد اگر بخواهم اسامیاین بزرگواران را نام ببرم طولانی میشود.
*آیا انجمن از بدو تاسیس تا کنون کار خود را تعطیل کرده است؟
خیر، انجمن افت و خیز داشته است ولی هیچگاه دچار تعطیلی نشده است و دلیل آنهم استقبال از شعر و شاعری در منطقه و شور و شوق به یادگیری و کسب تجربه بوده است.
*همانطور که فرمودید، فعالیت انجمن از دهه 1340 شروع شده است آیا انجمنهایی قدیمیتر در اصفهان و خود شهر وجود داشته است و یا به عبارتی قبل از سروش هم انجمنی فعال بوده است؟
بله مثلا انجمن صائب و سعدی در اصفهان پیشتر از سروش کار خود را آغاز کردند و جالب اینکه در تاسیس آنها برادران غفورزاده استاد قیام و استاد طلایی از شاعران شهرمان نقش داشتند. میتوانم بگویم انجمن صائب بر شکلگیری سروش اثر بخش بود، چون پیش از تشکیل سروس من و تعدادی از شاعران شهر به این انجمن رفت و آمد داشتیم و همین باعث شد تا به فکر تاسیس انجمنی در شهر خودمان بیفتیم.
*در طول دوران فعالیت انجمن چه دورانی سختترین دوران فعالیت شما بود؟
دوران اوج مبارزات یعنی دو سه سال منتهی به پیروزی انقلاب، به دلیل تحت نظر بودن انجمن و بعضی اعضاء توسط ساواک دوران سختی بود تا حدی که مجبور بودیم جلساتمان را مخفیانه و در منازل برپا کنیم.
*و اوج شکوفایی انجمن در چه زمانی رقم خورد؟
دوران اوج و شکوفایی انجمن در دهه های 1360 و 1370 رخ داد.
*چرا؟
چون در این دوران دو اتفاق مبارک افتاد، یکی اینکه زنده یاد خاسته انجمن دانشآموزی ادبستان صفا را همسو با انجمن سروش تشکیل داد تا به کسب استعدادهای دانشآموزان در شعر بپردازد و همان طور که مطلع هستید استعدادهای چون سعید بیابانکی، دکتر سعید صادقی، حسین حاج هاشمی، مهندس نیکنام، محمدحسن صفاریان، دکتر الهام عمومی، مطهره عباسی، عباسعلی مهدی، عصمت حبیبی، سعید ایران نژاد، حمید ایران نژاد و..... کشف و پرورش یافتند. دوم اینکه اتفاق ادبی بزرگی تحت عنوان گنگره سراسری شعر میلاد آفتاب در شهر رخ داد که 18 سال دوام داشت.
*این گنگره چه ارتباطی با انجمن داشت و چرا آنرا به حساب شکوفایی انجمن میگذارید؟
بیشتر اعضای برپا کننده کنگره از انجمن ادبی سروش بودند که حالا به مرحله ای از رشد و بلوغ رسیده بودند که بتوانند چنین حرکت فرهنگی بزرگی انجام بدهند.
*اگر دوران فعالیت انجمن را به دو دوره قبل انقلاب و بعد انقلاب تقسیم کنیم اهم فعالیت انجمن در هر دوره چه بوده است؟
پیش از انقلاب تشکیل مرتب جلسات و کشف استعدادها و نقد و بررسی کارگاهی اشعار خوانده شده توسط اعضا در انجمن و در دوران پس از انقلاب برپایی کنگره سراسری شعر میلاد و در سالهای اخیر تشکیل همایشها برای تشویق نوآموزان و دورهمی های ماهانه و رونمایی و معرفی کتابهای شاعران.
*در طول این همه سال فعالیت چه کسانی در تداوم راه و نیز پرداخت مخارج احتمالی انجمن موثر بودند؟
همه شاعران عضو انجمن در تداوم راه موثر بودند یکی بیشتر و یکی کمتر. در خصوص مخارج انجمن هزینه خاصی نداشته است اگر دورهمی و همایشی بوده از کسی کمک نخواسته ایم و بهتر بگویم کسی کمک نکردهاست و پرداخت هزینه ها بیشتر داوطلبانه و توسط اعضا صورت می گرفته است.
*در خصوص چاپ آثار شاعران چه طور؟
تقریبا هیچ کمکی نشده است.
*هیچگاه طی این همه سال فعالیت انجمن مکان خاص خود برای فعالیت نداشته است؟
خیر هر چند صباحی در مکانی جلسات تشکیل میشد این اواخر در کتابخانه بعثت ولی از سال 1395 مکانی توسط شهرداری در خانه زهتاب در اختیارمان قرار گرفته است.
*اولین زنان شاعری که به انجمن راه یافتند چه کسانی بودند؟
خانم ها عصمت حبیبی، زیبا پریشانی و مطهره عباسی.
*مرحوم عبدالعلی صادقی از چه زمانی به انجمن پیوست؟
وی از سال 1353 به انجمن سروش پیوست و در ده 1360 و1370 ده سال دبیر انجمن ادبی سروش بود.
*شعری هم در وصف خود انجمن سروده اید؟
خیر
*دیگران چطور؟
زنده یاد استاد خلیل بلدی غزلی سروده بود.
..............
1- فتح الله حدادیان، متولد اول مهر، 1323، شاعر، متخلص به صبور، کنشگر فرهنگی و اجتماعی، از بنیانگزاران انجمن ادبی سروش در دهه 1340، عضو فعال کنگره شعر میلاد و محافل ادبی شهر با آثار:خوشه های انتظار، گردآوری، 1384.
دیوان صبور، صبح فردا، 1399.
2-خلیل بلدی(اسفند ماه 1382 - 1318)، متخلص به باغبان، آرمیده در امام زاده سید ابراهیم فروشان، شاعر مراثی سرا، غزل سرا به سبک خراسانی و طنز پرداز، همکاری در تاسیس انجمن ادبی سروش، فعال انجمن ادبی کمال اصفهان، صاحب دو اثر
نغمه دل: مجموعه شعر، 1338.و گلهای باغبان: مجموعه شعر، 1390.
3- عباس صفایی مرام(تیر 1361 - 1303)، آرامگاه: امامزاده سیدابراهیم فروشان، شاعر با تخلص صفایی.عضو انجمن ادبی کمال اصفهان و از بنیانگذاران انجمن ادبی سروش، صاحب دیوان صفا.
4- سیف اله کاملی، متولد 1329، شاعر با تخلص همایون، از بنیانگزاران انجمن ادبی سروش در دهه 1340.
5- رضا جلالی، متولد 25 فروردین 1331، شاعر، از بنیانگزاران انجمن ادبی سروش در دهه 1340.
6- مهندس ناصر لطفی فروشانی، متولد 1329، شاعرغزلسرا، از پیشکسوتان انجمن ادبی سروش، صاحب دو اثر مجموعه «بی خودی ها»و منتخب غزل: منتخبی ازغزلهای سیصد شاعر از قرن سوم تاکنون.
7- دکتر فضل الله صلواتی متولد، 1317 فرزندآیتالله حیدرعلی صلواتی خوزانی، دکترای ادبیات عرب، مبارز دوران ستم شاهی، زندانی سیاسی، فعال فرهنگی، روزنامه نگار، نویسنده، شاعر پژوهشگر دینی، اجتماعی و سیاسی.
8- دکتر سیدرضا ابوالبرکات دیباجی(دهم شهريور 1365 – 1309)، مدفون در مسجد سرپل دوشنبه بازار فروشان، دارای تحصیلات حوزوی و دانشگاهی، دکترای معقول و منقول، فیلسوف، استاد دانشگاه، حافظ کل قرآن، نویسنده، شاعر، فعال و پیشران فرهنگی، اجتماعی، نیکوکاری و عمرانی.
9- اصغر حاج حیدری(24 آذر1391 - 30 آذر 1324)، آرامگاه قبرستان ورنوسفادران، شاعر مردمی با تخلص خاسته، کنشگر فرهنگی. عضو فعال انجمن ادبی سروش،ذ موسس ادبستان صفا و پرورش استعدادها، از برگزارکنندگان کنگره کشوری شعرمیلاد به مدت 18سال و برگزاری سوگواره ادبی ثارالله.
10- محمدآقا راجی(1373 – 1302) مدفون در آرامستان درب سيد، دارای تحصیلات حوزوی و جدید، تسلط به زبانهای عربی، فرانسه و آذری، واعظ، محقق، نویسنده و شاعر.
11- نادعلی افخمی در گذشته 11 دی 1385، مدفون در امامزاده ابراهیم فروشان، شاعر با تخلص خرم.
12- عبدالعلی صادقی(1399 – 1318)، شاعر، کنشگر فرهنگی و مطبوعاتی، از برگزار کنندگان کنگره میلاد آفتاب به مدت 18 سال،اجرای هنرمردمی چشمه لادر به مدت 8 سال.
عضو و فعال انجمن ادبی سروش و دبیری نشریه شهروند شهرداری دهه 1380.
13- محمود خان احمدی متولد 1334، فرزند، رحمان، کارشناسی مدیریت کارمند آموزش و پرورش شاعر و کنشگر فرهنگی، عضو فعال انجمن ادبی سروش و دفتر طنز حوزه اصفهان، کنگره شعر میلاد آفتاب، سوگواره ثارالله و محفل بصیرت حسینی(ع).