آدریان یکی از آبادیهای ماربین است که پس از تشکیل شهرستان خمینی شهر به خمینی شهر پیوست.
نام آدریان به عنوان یکی از آبادی های ماربین در اسناد قدیمی از جمله، طومار شیخ بهایی وجود دارد. استاد مهریار در کتاب خود می نویسد:« یکی از آبادی های ماربین است در غرب کوه آتشگاه متمایل به شمال، که در بیست کیلومتری غرب اصفهان قرار دارد. اولین جاده شوسه سده به اصفهان، از خاور آن می گذرد. دیهی است نسبتا بزرگ با جمعیتی قرب 2500 نفر و خانوار آن برابر 590، بسیار آباد و رو به آبادی، بیشتر این دیه با سابقه کهن خود، چنانکه نامش شهادت می دهد، در جلگه حاصلخیز ماربین دلکش و پر درخت اصفهان واقع شده است. صنایع حله بافی اصفهان در آن جمع آمده است. نام این دیه در عرف عامه و تداول محل (اغلب آدیون) و (همواره آدریون) تلفظ می شود. لهجه متداول مردم دیه رنگ و بقایای لهجه سده را دارد با تلفظ های ویژه و اصطلاحات مخصوص که با لهجه اصفهانی هم تفاوت دارد». منطقه دارای قنات و مادی خاص خود بود که تا دهه 1340 به زمین های آن آبرسانی می کرد.
در سال 1349 بسیاری از ایرانیان مقیم عراق از آن کشور اخراج شدند. تعدادی از آنها اصالت آدریانی داشتند که به موطن خود برگشتند و در محل ساکن شدند. آنها منشاء برخی تحولات فرهنگی اجتماعی در محل گردیدند. نام های خانوادگی رضایی، مهری، کاشی، شرفا و لوایی در این منطقه رایج است. آب و برق در اواخر دهه 1340 به آدریان رسید. در همین سال ها شرکت عمران روستایی ، چند چاه دیزیلی عمیق در مزارع آدریان به عمق ۶۰ متر حفر کرد. زمین های آن هم مالک عمده و هم خورده مالک داشته است.
موقعیت جغرافیایی آدریان
آدریان در غرب مسیر خمینی شهر به آتشگاه یا همان بلوار امیرکبیر فعلی در جنوب شهر واقع می باشد. یکی از محله های شهر خمینی شهر محسوب شده و در حوزه شهرداری ناحیه دو شهری قرار دارد. خیابان مرکزی آن امام حسین(ع) نام دارد که در صورت ادامه به کانال نکوآباد می رسد. قلعه امیریه در غرب منطقه واقع و از سمت شمال به صحراهای فروشان و محله جوادیه می رسد.
ریشه نام آدریان
آدریان واژه ای است که در مناطق دیگر هم وجود دارد حتی به عنوان نام هم به کار رفته است. یک منطقه در کرج و شهری در میشیگان آمریکا، با همین واژه وجود دارد. نیایشگاه زرتشتیان در تهران، آدریان نامیده می شود . پاپ انگلیسی (1100-1159) آدریان چهارم نام داشت. نام سردار بزرگ یونانی نیز آدریانوس بود.
برای ریشه آن چندین نظر وجود دارد:
1-این واژه از دو جزء. (آدر) و (ی+ ان) ترکیب شده است. آدر همان کلمه آذر به معنی آتش است آتشکده بزرگ را (آتش بهرام) و آتشکده های کوچک را (آذران) خوانند. آبادی کهن آدریان به دلیل نزدیکی آن به آتشگاه و نقشش در آن این نام راگرفته است.
2-ظرفی که آتش را در آن نگهداری میکردند آدوران(آتشدان) می نامیدند.
3-اشخاصی که به خدمت آتش و نگهداری از آن بر میآمدند (آتخش بندگ) یا (آدوران بندگ) نامیده می شدند که به تدریج به آدریان تبدیل شده است.
منبع: کتاب نام ها و نشانه ها فصل 6، محمدعلی شاهین