نقل از کتاب از ماربین تا خمینی شهر، محمدعلی شاهین
در بررسی تاریخی اقدامات نیکوکارانه بایستی توجه کرد که اقدامات خیر دامنه وسیعی داشته و جلوههای آن در هر زمان و مکان یکسان نیست. شرایط فرهنگی، نیازهای روز و کنشگرهای آگاه همواره در شکل بروز آنها نقش داشته و دارند. بنابراین به رفتارهای نیکوکارانه باید در قالب زمان و مکان خود نگاه کرد. اسناد اقدامات اهالی ماربین با نیت خیرخواهانه حداقل از زمان صفویه باقی مانده است. ساخت مدرسه، حمام، مسجد، تکیه و حسینیه، غسالخانه، سنگاب و سقاخانه، کتابت و وقف کتاب، کمک به ساخت مریضخانه سده و ساخت زایشگاه و دستگیری از نیازمندان محلی نمونه های بارز آن است.
تا دهه 1350 با وجود افراد نیکوکار در منطقه، مراکز خیریه سازماندهی شده و ثبت شدهای در ماربین و سده و همایونشهر وجود نداشت. از دهه 1340 هیئت های مذهبی، محافل و مساجد و سپس قرض الحسنه ها، محور کارهای خیر شدند. آنها مبالغ و اجناسی را جمعآوری و به نیازمندان میرساندند.
در دهه 1350 انسجام و سازماندهی تدریجی خیریه های محلی شروع شد و حتی تعدادی از آنها به فکر ثبت خیریه خود افتادند که البته در این راه با مشکلاتی مواجه شدند. به همین دلیل خیریه هایی را میتوان یافت که با وجود شروع فعالیت در دهه 1340 چند دهه بعد به ثبت رسیدهاند. به تدریج مهرورزی از سطح محلات پا فراتر گذاشت و کل شهرستان و گاه بیرون از شهرستان را در برگرفت. در زمان نگارش کتاب دهها خیریه محلی و فرامحلی و تخصصی در شهرستان فعال هستند. در کتاب دیگر نویسنده با عنوان« سرزمین مهر» به طور مفصل به خیریه های منطقه در چهار فصل پرداخته شده است.