نقل از کتاب راویان ماربین جلد چهارم، نگارش محمدعلی شاهین
راویان: این متن با استفاده از خاطرات حسین غزالی، گوینده پیشکسوت رادیو و تلویزیون اصفهان و مطلب (چه کسی رادیو و تلویزیون را برای اولین بار وارد خمینی شهر کرد؟) نوشته زهرا داورپناه و اظهارات جعفر کوچکی متولد 1318، تعمیرکار رادیو و تلویزیون، توسلی، عباسعلی رضایی متولد 1333 و سید مهدی جعفری تهیه شده است
اشاره: پس از تاسیس رادیو ایران، وقوع جنگ جهانی و دیگر حوادث دهههای اول و دوم قرن جاری در کشور به تدریج توجه مردم را به خود جلب کرد ابتدا به قهوه خانه ها وسپس خانوادههای ثروتمندان و کمکم در دیگر خانه ها جا خوش کرد. خانوادههایی که رادیو نداشتند، در خانه همسایهها پای رادیو مینشستند رادیو اصفهان در بیستم دیماه 1328 در اصفهان با روزانه یک ساعت برنامه آغاز به کارکرد. نخستین گوینده آن شادروان رضا ارحام صدر بود.و در سالهای بعد حسین غزالی جذب رادیو اصفهان شد. در ساعت پخش برنامه از رادیو، قهوهخانهها که یک رادیوی بزرگ مبله داشتند مملو از جمعیت میشدند.
پرسش و پاسخ های آورده شده بخشه ایی از تاریخچه این جعبه جادویی را در منطق روشن میکند.
*رادیوهای اولیه چه مشخصاتی داشتند؟
این رادیوها بسیار بزرگ بوده و حمل و نقل آنها ساده نبود و در مکانهایی مانند قهوه خانه ها گذاشته میشدند.
*اولین رادیوهای قابل حمل که به خانههای سده وارد شد چه نشان هایی داشتند و از چه کشورهایی بودند؟
اولین رادیوها، آندریا لامپی، فیلیپس قوهای، ساخت هلند و تک باطری آلمانی و انگلیسی بودند.
رادیو آندریا سنگین بود و با باطری کار میکرد و میشود گفت اولین رادیوی قابل حمل در ایران بود.
*رادیوهایی که عدهای بخصوص قهوه خانه ها داشتند از چه منبع انرژی استفاده میکردند؟
در ابتدای ورود رادیو به شهر رادیوهای نفتی بودند در رادیوهای نفتی زمانی که چراغ نفت سوز داخل رادیو روشن میشد پرههای یک تولید کننده برق را گرم و به حرکت در میآورد و سپس رادیو شروع به کار میکرد
*صدا از رادیوهای اولیه براحتی قابل دریافت بود؟
خیر چون فرستنده آن ضعیف بود برای دریافت صدا آنتن لازم بود بنابراین رادیوهای قدیمی آنتن داشتند و وجود آنتن بر فراز هر خانه نشانه وجود رادیو در آن خانه بود.
پس احتمالا همسایه ها با اطلاع از این موضوع برای گوش دادن به رادیو به خانه فرد رادیودار میرفتند؟
همینطور است و بعدها هم که تک و توکی خانه ها تلویزیون خریداری کردند همسایه ها برای تماشای تلویزیون در خانه فردی که تلویزیون داشت جمع میشدند.
*با رادیو دار شدن افراد مخالفتی نمیشد؟
ورود هر پدیدهای در دیار ما مانند مناطق دیگر معمولا با واکنشهای کدخدایان، روحانیون، ثروتمندان، متنفذین و جناحها و گروههای سیاسی روبرو بوده که یا در جهت تقویت و یا مقابله با آن است.
در کل کشور در سالهای اولیه هرکس رادیو میخرید باید جواز استفاده از رادیو هم دریافت میکرد. از طرف دیگر عدهای با رادیو داشتن دیگران مخالفت میکردند این مخالفت با داشتن تلویزیون بیشتر بود. البته در سده آن زمان افرادی که به دلایلی به شهرهای دیگر مثل اهواز و آبادان و تهران رفت و آمد داشتند در انتقال پدیدههای جدید از جمله رادیو و تلویزیونها به شهر تاثیر خاص خود را داشتند.
*به غیر از استفاده از اخبار و برنامههای عادی شهروندان به دلیل دیگری به رادیو علاقه داشتند؟
بله یکی از استفاده هایی که از رادیو میشد شنیدن اذان در وقت صحیح شرعی به ویژه در ایام ماه مبارک رمضان هنگام افطار و سحر بود چرا که قبل از آن مؤذن هر مسجدی با حضور در گلدسته مسجد و گفتن اذان مردم را از وقت اذان مغرب و یا اذان صبح با خبر میکرد. از آنجا که همه مردم در خانه های خود رادیو نداشتند، هر کس در محل خود رادیویی داشت و با بلند کردن صدای آن سعی میکرد دیگر همسایه ها را برای باز کردن روزه و یا دست کشیدن از خوردن سحری خبر کند و حتی به مؤذن مسجد وقت دقیق اذان را خبر دهد.
*تلویزیون حدودا چه سالی وارد شهر شد؟
حوالی سال 1338 ولی تعداد کمی از افراد سر شناس مانند رحیم حاجهاشمی معروف به دایی رحیم تلویزیون خریداری و به منزل آورد، اما در قهوهخانهها بود.
*تلویزیونهای اولیه چه نام و نشانی داشتند؟
قدیمیترین تلویزیونی که به شهر آورده شد، آر تی آی لامپی ساخت آمریکا و شاوب لورنس ساخت آلمان بود.
تلویزیون ساخت ایران هم در بازار بود؟
از سال 1340 به بعد تلویزیون پارس ساخت کشور در بازار عرضه شد. فروشگاه و نمایندگی آنها در خیابان شیخ بهایی اصفهان بود
فروشگاه و تعمیرگاهی هم برای رادیو و تلویزیون در همایونشهر بود؟
بله فردی به نام آقای توسلی اولین تعمیرگاه و فروشگاه رادیو و تلویزیون را در فلکه (میدان امام فعلی) راه انداخت البته وی لوازم برق هم میفروخت.