زنان نخریس

نقل از کتاب راویان ماربین جلد اول، نگارش محمدعلی شاهین و لیلا پیمانی

راوی: بیگم آقابابایی

ولادت: 1317

شغل: خانه ‏دار، نخریس

محل سکونت: خمینی‏ شهر دستگرد 

تاریخ مصاحبه: سال1390

پرسشگر: فرزانه خداوردی 

مکان مصاحبه: منزل مسکونی راوی

محور‏های گفتگو: زندگی زنان محلات سده، روش سنتی تبدیل پشم و پنبه حلاجی شده به نخ

 شما از زنانی هستید که سبک زندگی خاص خود را داشتند از جمله کار در خانه، همین طور است؟

بله آن زمان‏ها زن‏ها هیچ وقت بیکار نبودند و علاوه بر خانه‏داری به یک کاری هم مشغول بودند.

چه کار‏های، مثال می‏زنید؟

کار‏های زیادی بود که زن‏ها به آن مشغول بودند. بعضی از آنها هنر‏های دستی بود، مثل گلدوزی روی پرده‏ ها‏ و چارقد، نخ‏ریسی، گیوه‏ چینی، بافندگی جوراب و دستکش 

شما به چه کاری مشغول بودید؟

نخ‏ریسی

نخ‏ریسی یعنی چی؟

تبدیل پشم و پنبه به نخ

با چه وسیله ‏‏ای‏؟

با چرخ دستی

چند سال است نخ می‏ریسی؟

60 سال

از چه سنی شروع کردی

از 12 سالگی شروع کردم.

شوهرت چه کاره بود؟

رعیت بود. روی زمین‏ ها‏ی مردم کار می‏کرد. درآمد زیادی نداشت.

تنها کار می‏کردی؟

نه با 4 تا یاد (جاری)‏ها‏یم و دختر‏هایشان. یک منقل می‏گذاشتیم با 20 تا قوری. هر کس برای خودش چای دم می‏کرد. گندم و عدس هم میآوردیم و‏‏‏ آش‏ بلغور می ‏پختیم و با هم می‏خوردیم. خیلی خوش بودیم.

پس شوهر‏هایتان کجا بودند؟

شوهر من همیشه خورزوق بود. آن جا کار می‏کرد من هم‏‏ اینجا تنها بودم.

از کارت برایمان بگو؟

پشم ها‏ را السکه‏ السکه (تکه ‏تکه) بر میداریم و می‏گذاریم زیرمیله‏‏ای‏ که به چرخ وصل است. چرخ را می‏چرخانیم، پشم‏ها‏ کشیده و باریک می‏شود تا آنجا که تبدیل به نخ می‏شود و دور ماسوره می‏چرخد. دوباره سرِ‏نخ بعدی را به نخ قبلی پروس(وصل) می‏کنیم. ماسوره که پر می‏شود، نخ‏ها‏ را از دورش باز می‏کنیم.

چیزی شبیه لاستیک نرم که بوی خاصی دارد به نخ چرخ می‏مالی ‏‏این‏ چیه؟

چرخ مالی

از نخ‏ های که می‏ریسید برای چه کاری استفاده می‏شود؟

برای بافتن جوراب، شال، کلاه و...

پشم ‏ها‏ را از کجا تهیه می‏کنید؟

پشم و پنبه ‏ها‏ را حلاج ها‏ که آنها را حلاجی کرده و آماده ریسیدن شده برایمان می‏آورند و نخ آن را تحویل می‏گیرند و مزدمان را میدهند.

چرخ پشم ریسی و پنبه ریسی با هم فرقی هم دارند؟

چرخ ‏های نخریسی و پنبه ریسی تفاوت‏ها‏ی جزیی مثلا در اندازه میل با هم دارند

این نخ ‏ها همینطوری دست مشتری داده می‏شود؟

همیشه نه، خیلی ازآنها گولی و کلاف میشود و بعد به فروش می‏رسد.

گفتید ‏‏‏آش‏ بلغور می‏خورید چطور آن را تهیه می‏کنید؟

عدس و گندم را با هم مخلوط کرده و در کماجدان می‏ریزیم و روی آتش می‏پزیم.