شنبه, 18 مرداد 1399 Saturday 8 August 2020 00:00


آدریان، دیهی است که در باختر اصفهان به فاصله قریب به بیست کیلومتر، بر سوی باختر کوه معروف آتشگاه و متمایل به شمال قرار دارد. جاده اصفهان به سده (همایونشهر سابق و اینک خمینی شهر)، از خاور آن می گذرد. دیهی است نسبتا بزرگ با جمعیتی قرب 2500 نفر و خانوار آن برابر 590، بسیار آباد و رو به آبادی، بیشتر این دیه با سابقه کهن خود، چنانکه نامش شهادت می دهد، در جلگه حاصلخیز ماربین دلکش و پر درخت اصفهان واقع شده است. می توان گفت که خود دیه همانند نامش در قبال تمام حوادث و وقایع درد افزای تاریخ کهن ایستادگی کرده است. اینک نیز رو به آبادی است، چندان که اخیرا اطلاع یافته ام، صنایع حله بافی اصفهان در آن جمع آمده است و مردم زحمتکش آن در خانه و کارگاه به حله بافی اشتغال دارند. وضع ظاهری دیه همان است که ما اصطلاحا می گوییم «دارد می رود شهری شود.» یعنی دیوارهای آجری، به جای چینه های گلی و خشتی، درهای آهنی، با نماهای سنگی دیوارها بدون آن سردرها و درهای چوبی کهن. زن ها با چادر چیت و مردها با تن پوش نیمه فرنگی نیمه ایرانی به جای چادر شب و گیوه و کلاه و قبای کهن. به هر حال این است وضع حاضر دیه که چون به آن قدم گذاریم می بینیم. مسجدی و مدرسه ای و کوچه های نیمه آسفالت و شعبه بانک صادرات، یعنی که تمدن پیش آمده و کهنه را دارد می بلعد.
نام این دیه در عرف عامه و تداول محل «اغلب آدیون» و «همواره آدریون» تلفظ می شود. همین جا بگوییم که در لهجه اصفهانی «الف» ما قبل آخر به «واو» اماله می یابد، مثلا طهران و آدریان و حمام می شود طهرون و آدریون و حموم. نوع حضارت مردم رو به شهری شدن پیش می رود، ولی در لهجه متداول مردم دیه رنگ و بقایای همان لهه خاصی که در سده سابق و خمینی شهر فعلی، لهجه خاصی است و تلفظ های ویژه و اصطلاحات مخصوص که با لهجه اصفهانی هم تفاوت دارد. ظاهرا این لهجه با آن لهجه ای که در گز برخوار تا از سوی شمال برسد به کوهستان کرکس و میمه و جوشقان و اردستان و نواحی آن و از سوی خاور برسد تا کوهپایه و سگزی، زفره، کهنگ، نیسان و آبادی های بسیار دیگر به طور مستقیم ارتباط داشته است و کم کم بر اثر بسیاری معاشرت و آمیزش و قرب محل مردم سده با اصفهان اصل لهجه از میان رفته است، ولی رنگ آن در سخن و گفتار مردم و حتی یک شیوه خاص در نوع معیشت، در حال حاضر باقی است .
همین جا بگوییم که این صیغه گفتار در دیه های دور و کنار سده از قبیل هرستان، اندوان، آدریان، زازران و غیره هم هست که اتفاقاً این دیه ها هم مثل نامشان آثار قدمت در آن ها پیدا می شود. در دور و کنار دیه آثار کهن از هیچ گونه وجود ندارد. در پوشش، خورش و زندگانی مردم نیز نکته چشمگیری وجود ندارد. امروز قدمت کهن بودن این محل را از نامش در می یابیم.

منبع:
مهریار،محمد،فرهنگ جامع نامهاوآبادیهای کهن اصفهان،اصفهان:فرهنگ مردم 1383.