چهارشنبه, 22 مرداد 1399 Wednesday 12 August 2020 00:00

اشاره: با روی كارآمدن پهلوی دوم به ویژه پس از کودتای آمریکایی 28 مرداد1332، تحولات مهمی در ساختار طبقاتی جامعه ايرانی به وجود آمد. این تغییرات، نگرش طبقه متوسط سنتی را نسبت به اوضاع سياسی موجب شد که نتیجه مهم آن گرايش به سمت مذهب به عنوان راه نجات از تسلط بیگانگان و رسیدن به استقلال و آزادی بود.
در دهه های 30 و 40 بين طبقه بازار و طبقه متوسط جديد و روحانيون ودانشگاهیان پیوندی به وجود آمد که نتيجه آن تحولات و جنبش هايی اجتماعي بود كه با رويكرد مذهبی صورت پذيرفته بود. تجلی این رویکرد در دانشگاه ها تشکیل انجمن های اسلامی و در حوزه ها ترویج افکار امام خمینی و روحانیون مترقی توسط طلاب جوان بود و نقطه عطف این حرکت ها، قیام 15 خرداد به رهبری امام خمینی (ره) بود.
انجمن اسلامی دانشجویان در دانشگاه اصفهان در سال 1338تشکیل شد. اعضای این انجمن با مبارزان کشوری در ارتباط بودند و تعدادی از آنها به عنوان معلم و سخنران در همایونشهر فعال بودند که تاثیر به سزایی در پرورش افراد مبارز و انقلابی از بین دانش آموزان و کارگران داشتند. جنبش های اصفهان از بعد از کودتای 28 مرداد ملهم از کل کشور و خمینی شهر هم به عنوان یکی از شهرهای مهم و تاثیرگزار استان همواره همپا وهمسو با همین جریانات بود.
بررسی اسناد و رخدادها از 15خرداد42 تا پیروزی انقلاب اسلامی نه تنها این واقعیت را نشان می دهد بلکه غبار از چهره مبارزانی از روحانیون و دانشگاهیان خمینی شهری که همراه امام و نهضت بوده و به زندان و تبعید رفته و از جان و مال دریغ نکرده اند، می شوید.
واکنش مردم همایونشهر به قیام 15 خرداد
پس از ماجراهای 15 خرداد که تعدادی از طلاب جوان این منطقه هم در آن شرکت داشتند شهر دچار التهاب شد و مردم در پی برگزاری مراسم برای شهدای این واقعه و اعتراض به تبعید امام خمینی بودند. ساواک این حرکات را زیر نظر داشت و گزارش می کرد. خلاصه ای از اسناد این دوران عبارتند از:
18خرداد1342
گزارش ساواک از اوضاع همایونشهر پس از 15 خرداد
تاريخ: 18/3/42
در شهر شايع است:
الف ـ خانواده‏هاى بعضى از مقامات عاليه كشور به اصفهان آمده در منزل صارم‏الدوله سكونت كرده‏اند.
ب ـ پسر خمينى را در قم آنقدر زده‏اند كه مرده است.
ت ـ عده‏اى از اهالى نجف‏آباد و همايونشهر تصميم دارند به حال تجمع به اصفهان بيایند. در پايان در هيچ يك از شهرهاى استان اصفهان بى‏نظمى ديده نمى‏شود فقط اصفهان، همایونشهر و نجف‏آباد بازار را بسته‏اند.
منبع:
- قيـام پـانـزده خـرداد بـه روايـت اسنـاد سـاواك جلد هفتم
18 خرداد 1342
تجمع اعتراض آمیز مردم همایون شهر در مساجد
پس از واقعه 15 خرداد42 همایونشهر دچار التهاب و تنش بود از جمله در تاریخ مذکور اهالی ضمن تجمع در مساجد از جمله مسجدآقا فروشان (مسجد جامع)، مغازه ها را تعطیل کرده و تعدادی نیز برای حضور در اعتراضات به اصفهان رفتند. به دنبال این تحرکات ژاندارمری برای کنترل اوضاع با نیروی کمکی وارد عمل شد.
منبع:
- سازمان اسناد انقلاب اسلامی
26 فرودین1343
برگزاری جشن به مناسبت آزادی امام خمینی (ره) در همایونشهر
امام خمینی در خرداد1342 توسط رژیم محمدرضا پهلوی دستگیر شد. وی پس از مدتی آزاد و به قم برگشت. این اتفاق موجی از شادی و جشن و چراغانی در شهرهای بزرگ و برخی شهرهای کوچک مانند همایونشهر ایجاد کرد. حوزه قم طى اطلاعیه هاىی از «قاطبه مسلمانان قم و سایر شهرستان ها» دعوت کرد در «جشن باشکوهى که در مدرسه فیضیه روز پنجشنبه 25 ذى القعده (20 فروردین 1343) به مناسبت آزادى و بازگشت مرجع عالیقدر عالم تشیع، حضرت آیت اله العظمى خمینى... منعقد است... شرکت فرمایند...»
جشن مدرسه فیضیه سه شبانه روز ادامه داشت و جمعیتی از شهرهاى مختلف از جمله اصفهان و شهرستان های اطراف آن به قم وارد و بلافاصله به ملاقات امام خمینى در منزل ایشان مى رفتند.
درهمایونشهر هم مردم شور و شعف خود را نشان می دادند و سعی می کردند به هرشکل ممکن خرسندی خود را از آزادی رهبر شیعه نشان دهند، به همین منظور جشن باشکوهى توسط هیات مهدویه برگزار شد که طبقات مختلف مردم در آن شرکت کردند.
منبع:
- اسناد ساواک در مورد خرداد1342
پس از این سال خودکامگی رژیم تحکم بیشتری یافت و شاه بر تمام امور حتی مجلس تسلط بیشتری یافت. به دلیل وابستگی رژیم به آمریکا، حضور آمریکایی ها و فرهنگ آمریکایی در کشور افزایش یافت. در این شرایط طرفداران امام در فرصت های مختلف به تبلیغ افکار امام و ابلاغ نظرات ایشان به طور غیرمستقیم و جذب افراد مستعد از درون جلسات مذهبی از قبیل کلاس های قرآن می پرداختند. آموزگاران مدارس به ویژه دبیران دبیرستان عماد که با انجمن های مذهبی دانشجویی و نیز گروه های مذهبی اصفهان و تهران در ارتباط بودند و روحانیون شهر که با روحانیون مبارز در قم، تهران، مشهد و یزد در ارتباط بودند نقش اصلی را در روشن نگهداشتن چراغ مبارزات در این دوران خفقان برعهده داشتند. در گیر و دار این فعالیت ها گاه برخی از آنها شناسایی، تبعید و زندانی می شدند. با این وجود همچنان مبارزان بیکار نمی نشستند. از جمله فعالیت های مبارزان در این زمان می توان به تشکیل «کانون هماهنگی جوانان همایونشهر» اشاره کرد.

تشکیل کانون هماهنگی جوانان همایونشهر/ سال 1345
کانون هماهنگی جوانان همایونشهر با شرکت تعدادی از جوانان و آموزگاران همایونشهر به منظور جذب جوانان و آشنا کردن آنها با
آموزه های دینی و انقلابی در خیابان امام جنوبی فعلی (محله شترگلو) تاسیس شد.
احمد صرامی، آیت اله صهری، دکتر صلواتی، مرتضی مسیبی، حسین صرامی، وهاب جامی و دیباجیان از بنیانگذاران و فعالان این کانون بودند. کانون مذکور در سال 1347مورد هجوم ساواک قرار گرفت و تعدادی از اعضای آن بازداشت و زندانی شدند.
منبع:
- گفتگو با احمد صرامی / آبان1392

دانش آموزانی که در دبیرستان های شهر از جمله عماد و صائب نزد دبیران انقلابی درس خوانده بودند و در جلسات مخفی روحانیون مبارز شهر شرکت کرده بودند به دانشگاه های اصفهان، تهران، مشهد و دیگر شهرها راه یافتند و با مبارزان کشور و دیگر مناطق مرتبط شدند. در نتیجه این ارتباطات دانشجویان این شهر با
چهره هایی چون شهید مطهری و دکتر شریعتی آشنا شده و در برنامه های مختلف انجمن های اسلامی دانشگاه ها و نیز اعتراضات و اعتصابات دانشگاهی شرکت کردند که سر و کار بعضی از آنها به زندان افتاد. از جمله دستگیرشدگان شهید مهدی یزدان پناه دانشجوی خمینی شهری دانشکده کشاورزی کرج بود.
این دانشجویان در فرصت های مناسب به موطن خود آمده و با روش های مختلف به فعالیت و روشنگری مردم می پرداختند. مخالفت با برنامه های فرهنگی رژیم، شناسایی وارتباط با مبارزان در محلات مختلف و برگزاری برنامه های مشترک، تشکیل جلسات قرائت قرآن، برپا کردن کتابخانه در مساجد، دعوت از روحانیون قم به شهر از طریق مراجع تقلید به منظور برپایی کلاس ها و سخنرانی های مذهبی، عرضه کتب و نوارهای انقلابی از جمله کتب حضرت امام (ره)، دکتر شریعتی وشهید مطهری، فعال کردن برنامه های مساجد، دعوت از مذهبیون مبارز برای سخنرانی در مساجد و همچنین برگزاری اردوهای کوهنوردی از جمله این طرح ها بود. هدف از این برنامه ها آموزش های مذهبی، ابلاغ اسلام انقلابی، افکارامام و پرورش نیرو برای مبارزات بود که البته در ارتباط و هماهنگی با برنامه های روحانیون و مبارزان قرار داشت. این فعالیت ها به دور از چشم عوامل اطلاعاتی رژیم نبود و ضمن اینکه روحانیون و دانشگاهیان مبارز همایونشهری در قم و دیگر شهرها بارها دستگیر و روانه زندان شده بودند، فعالان درون شهر هم شناسایی و تحت نظر بودند به شکلی که سایه ساواک چون شمشیری بر سر مبارزان بود.

30 فروردین 1354
دستگيری همزمان 5 تن از مبارزان شهر توسط ساواک
در تاریخ 30 فروردین 1354 دو نفر از اهالی خوزان، دو نفر از اهالی فروشان و يك نفر از اهالی ورنوسفادران در محل های مختلف از جمله مسجد دستگیر و به ساواک اصفهان منتقل و به دست نادری؛ شكنجه گر معروف سپرده شدند.
منبع:
- گفتگو با یداله آقابابایی مبارز دوران پهلوی

اما همچنان حضرت امام با صدور بیانیه ها وموضع گیری در مورد اقدامات رژیم مبارزان را به ادامه مسیرتشویق می کردند.

10 شهریور 1354
کشف نامه ها ارسالی برای مبارزان سر شناس همایونشهر توسط ساواک
تاريخ 10/6/54 اعلاميه جامعه روحانيت مترقي و استفتاء از امام خميني درباره حزب رستاخيز به مديريت كل اداره سوم 312 شماره 1090/26 ه از ساواك استان يزد درباره اعلاميه مضره پيرو شماره 1083/26 ه -8/8/54 [13] روز 8/8/54 [13] ضمن كنترل پست وارده يزد سه فقره اعلاميه مضره به امضاء جامعه روحانيت مترقي ايران در مورد وضعيت شيخ حسينعلي منتظري كه به آدرس سه نفر واصل گرديده بود به دست آمد كه از توزيع آن جلوگيري گرديد. در هر يك ازپاكات مورد بحث علاوه بر اعلاميه موصوف دو قطعه فتوكپي متن استفتائيه از خميني درباره حزب رستاخيز ملت ايران و يك برگ ديگر تحت عنوان تذكر كه در آن از دريافت كنندگان اعلاميه درخواست شده كه آنها را در اختيار ديگران قرار دهند نيز موجود است. جهت مزيد استحضار يك طغري پاكت حاوي اعلاميه مزبور و ضمائم مربوط به پيوست تقديم مي گردد. ضمنا سه نفري كه پاكات موصوف به آدرس آنان واصل گرديده عبارتند از:
1- شيخ محمد صدوقي
2- شيخ كاظم راشدپور يزدی
3- فضل الله صلواتی

با پیشرفت مبارزات و سرکوب مبارزان توسط رژیم با همکاری اربابان آمریکایی اش مبارزان هم به فکر ابعاد دیگری از مبارزه از جمله
راه های مسلحانه افتادند.

سال 1354
فعالیت هسته ای از گروه توحیدی صف در همایونشهر
گروه توحیدی صف توسط برخی اعضای مذهبی جداشده از سازمان مجاهدین خلق و افرادی از اعضای محافل و هیات‌های مذهبی در سال ۱۳۵۴ بنیان گذاشته شد که اهم فعالیت هایش نظامی بود.
گروه هسته های جداگانه تشکیل می داد و به آنها آموزش نظامی می داد اما هر هسته به طور کامل از هسته‌ دیگر بی‌اطلاع بود. این گروه در اصفهان هم تشکیل شد.
رحیم، مجید، میثم و سلمان صفوی، میرزا طالب و جامی که از اعضای گروه بودند و با شهید قورچانی رفت وآمد داشتند هسته ای از این گروه را در همایونشهر نیز تشکیل دادند.
اعضای گروه عملیات را طراحی می کردند، وسایل انفجاری
می ساختند و مواد منفجره تدارک می دیدند. تجارب وامکانات این گروه در اوایل جنگ در خدمت رزمندگان قرار گرفت.

منابع:
- گفتگوی کنگره شهدا با رسول ابراهیمی خواهرزاده شهید قورچانی/ 27 آذر ماه 1393
- سخنرانی دکتر سلمان صفوی در بزرگداشت شهید قورچانی

سال1354
هدایت گروه مهدویون توسط ابراهيم جعفريان دهنوی
یکی دیگر از گروه ها که مبارزه مسلحانه را در دستورکار قرار داد، تشكلی اسلامی به نام گروه «مهديون» بود که پس از آنكه سازمان مجاهدين خلق به سمت ماركسيسم گرايش پيدا كرد توسط برادرانِ شاه كرمی و ابراهيم جعفريان در چهار شاخه تهران، اصفهان، تبريز و مشهد تشکیل شد كه رهبری شاخه تبريز برعهده ابراهيم جعفريان و مرتضی واعظی دهنوی بود.
ابراهيم جعفريان بعد از شهادت شاه كرمی در سال 54 مسئوليت گروه مهدويون را برعهده گرفت.
ابراهيم جعفريان و مرتضی واعظی از اهالی دهنو که آن زمان از توابع همایونشهر بود به همراه همسرانشان جهت ادامه مبارزات به تبريز هجرت كردند و در آنجا به فعاليت های سياسی و مذهبی پرداخته و زندگی سختی را شروع كردند. در تاریخ31 فروردین1356 مرتضی واعظی وهمسرش در درگیری با ساواک به شهادت رسیدند و در همان زمان نيز ابراهيم و همسرش با ساواك درگير شدند. آنان با حالتي مجروح دستگير و به همراه كودك دوساله شان به تهران منتقل شدند و دو ماه بعد به نقلي تيرباران و به نقلي ديگر در زير شكنجه در زندان اوين به شهادت رسیدند.
منابع:
- کتاب روزشمار تاریخ ایران از مشروطه‌ تا انقلاب اسلامى (جلد 2)
- روزنامه آیندگان
تاریخ انتشار:4/2/1356

جدای از این فعالیت های پنهانی مبارزان همچنان در ابعاد مختلف به پرورش نیروها، روشنگری و تشکیل کانون های انقلابی ادامه می داد ند.

سال 1355
تشکیل انجمن اسلامی دانش آموزی
طلاب و دانشجویان و دیگر مبارزان همایونشهری برای اشاعه افکار انقلابی در بین دانش آموزان مدارس شهر مبادرت به تاسیس انجمن اسلامی دانش آموزان نمودند. اعضا و فعالان انجمن اسلامی دانش آموزان با همراهی فرهنگیان مبارز شهر در پخش اعلامیه ها، کتاب و نوارهای انقلابی، شکل دهی تظاهرات و اعتصابات علیه رژیم در مدارس به ویژه دبیرستان صائب و هنرستان نقش اصلی و عمده ای را بازی کردند. بسیاری از این دانش آموزان از جمله محسن کیانی، حسن شاهمرادی، مرتضی شاهین، مصطفی اشرفی وحمید نعمتی در جریانات مختلف انقلاب به جمع عظیم شهدا پیوستند.

منابع:
- گفتگو با برخی از اعضای انجمن
- گفتگوی کنگره شهدا با رسول ابراهیمی خواهرزاده شهید قورچانی /27 آذر ماه 1393
- دست نوشته های شهید محسن کیانی

سال 1356
تشکیل گروه مبارزاتی هسته در محله خوزان
در دوران مبارزات علیه رژیم شاه انقلابیون که احتمال پیروزی زود هنگام انقلاب را
نمی دادند در محلات مختلف برای خود گروه ها و هسته هایی تشکیل دادند. از جمله سال 1356 تعدادی از مبارزان با سابقه مانند حسن فاتحی و محمد مجیری هسته ای در محله فتح آباد تشکیل دادند تا به صورت تشکیلاتی به مبارزات خود ادامه دهند. این هسته بعدها به نام «پیام رسانان شهیدان» معروف شد.
منبع:
- گفتگوی کنگره شهدای خمینی شهر با عزیزاله پورکاظم یکی از اعضای این گروه

سال1356
برپایی نمایشگاه کاریکاتور
در جریان مبارزات مردم ایران علیه رژیم ستم شاهی، مبارزان از ابزارها وهنرهای مختلف برای ترویج افکار خود و نشان دادن ناهنجاری ها و شرایط مردم و جامعه بهره می بردند. به همین دلیل نمایشگاه کاریکاتوری در محوطه کتابخانه عمومی همایونشهر بر پا گردید. این کاریکاتورها که دارای مضامین انقلابی بود، توسط دانشجویان و روحانیون مبارز به زحمت از میان عکس های مجلات و کتاب ها گردآوری شده بود.
منبع:
- مصاحبه با علی شیرازی و رحیم شاهین مبارزان دوران انقلاب

سال 1356
برپایی نمایشگاه عظیم کتاب در محوطه کتابخانه عمومی شهر
در دهه پنجاه کتب انقلابی و آثار متفکران انقلاب و نیز نوارهای سخنرانی های روحانیون انقلابی با عناوین مستعار چاپ و انتشار می یافت که از طریق برخی کتابفروشی های اصفهان از جمله در دروازه دولت و خیابان مسجد سید اصفهان به طور مخفی و در تعداد کم پخش می شد. یک نمایشگاه بزرگ کتاب در مسجد حکیم برای پخش وسیع این کتب برپا شد و دانشجویان همایونشهری فعال در آن نمایشگاه با فاصله چند ماه نمایشگاه مشابهی با همکاری دانشجویان اصفهانی و نجف آبادی در محوطه کتابخانه عمومی برپا کردند که مورد استقبال وسیع قرار گرفت. برای این نمایشگاه که حدود دو هفته ادامه یافت بارها از کتابفروشی های تهران واصفهان ونجف آباد برای آن کتاب تدارک دیده شد.

سال 1356
تلاش ها برای تاسیس یک مرکز مذهبی- فرهنگی ویژه بانوان همایونشهر در این سال به ثمر رسید و مجوز آن اخذ گردید. در اساسنامه مرکز هدف از تاسیس این موسسه ترویج علوم قرآنی و احکام وعقاید و مهارت های خانواده برای بانوان ذکر شده است.
بنای موسسه خیریه دارالزهرا (س) در سال 1356 تحولی در جامعه سنتی آن زمان محسوب می شد. چیزی نگذشت که با حضور زنان تحصیل کرده و دانشجو تنها کانون بانوان شهر تبدیل به مرکز مبارزات بانوان علیه رژیم شاهنشاهی گردید.
منبع:
- گفتگو با خانم دباغ مدیر حوزه علمیه و دختر مرحوم حاج محمد دباغ از مبارزان دوران انقلاب و بانی این موسسه

دانشگاه صنعتی تنها مرکز دانشگاهی آن زمان همایونشهر بود که مبارزه در آن هم جریان داشت. گرچه رژیم با استقرار ژاندارمری مقابل آن به فکر کنترل حرکات دانشجویان بود و از طرق مختلف مانع ارتباط مبارزان درون شهر و مبارزان درون دانشگاه می شد.

14آذر1356
گزارش ساواک از تظاهرات دانشجویان دانشگاه صنعتی آریامهر
سند شماره 48/ مورخ 14/9/36[1356/09/14]

پس از اینکه دانشجویان دانشگاه صنعتی آریامهر، در تاریخ 13/9/36 [1356/09/13] در محوطه اجتماع و تظاهراتی انجام دادند، پلیس ناگزیر به دخالت شده، چند نفر را دستگیر و به دستور ستوان یکم حق‌نیا افسر اعزامی از شهربانی مرکز لباس های آنها را در‌آورده و با پیراهن و زیرشلواری به شهر اصفهان (ناحیه ژاندارمری) اعزام که از آنجا به پاسگاه همایون شهر هدایت می‌گردند. با تماسی که با افسر گارد به عمل آمد، یقین نداشت که تمام دستگیرشدگان مقصر هستند. ضمنا علت درآوردن لباس را اظهار نمود اگر به این نحو عمل نمی‌شد از دست پلیس فرار می‌نمودند. قائم‌مقام دانشگاه صنعتی آریامهر مراتب مجرمیت آنها را تایید ننموده و اظهار می‌دارد محرکین برای دانشگاه شناخته‌ شده‌اند بنابراین پاسگاه ژاندارمری در شب آنها را مرخص و قائم مقام دانشگاه مقصرین را طی نامه‌ای به ژاندارمری معرفی می‌نماید.
پس از این اقدام توهین‌آمیز اعلامیه‌ای از سوی دانشجویان تهیه و منتشر شد که در آن از اعتصابات دانشجویی سراسر کشور و همچنین موضوع اعتصاب دانشگاه صنعتی آریامهر اصفهان و دخالت پلیس و لخت کردن 44 نفر از دانشجویان مطالبی نوشته شده و در دانشگاه اصفهان پخش گردید.
منبع:
- کتاب انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک جلد 1 (شرح مبارزات مردم استان اصفهان)

علنی شدن تدریجی مبارزات
از دی 1356و پس از وقایع قم بخشی از مبارزان با پخش اعلامیه ها سعی در گسترش مبارزات با ورود عموم مردم نمودند. اسناد موجود گویای این حرکات است.

23دی 1356
گزارش ساواک از سخنرانی در مورد وقایع قم در مسجد اعظم فروشان
سند شماره 123 / مورخ 24/10/36 [1356/10/24]
... یک نفر در مقابل منبر حاضر و به مدت 15 دقیقه راجع به وقایع اخیر قم صحبت و مردم را تحریک نموده [است.] ... ضمنا یک برگ اعلامیه مضره نیز که در مسجد مذکور الصاق شده بود به پیوست ارسال می‌گردد.
رئیس شهربانی استان اصفهان
متن اعلامیه منتشره به شرح زیر است: مجلس سوگواری برای شادی ارواح شهیدان راه حق و سربازان امام زمان (ع) «یعنی شهدای قم» مجلس ختمی برای تسلیت به پیشگاه قطب دایره امکان حجه‌ابن الحسن عسگری (ع) از ساعت 2 بعدازظهر امروز در این مسجد برگزارمی شود.

منبع:
- انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک جلد 1 (شرح مبارزات مردم استان اصفهان)
6بهمن1356
اعلان تعطیل و عزای عمومی در همایونشهر
اطلاعیه ای در تاریخ 4 بهمن56 با امضای جامعه بازرگانان و پیشه وران همایونشهر صادر شد. این اطلاعیه کسبه را به بستن مغازه ها و تعطیلی کسب و کار در اعتراض به مقاله توهین آمیز روزنامه اطلاعات و به مناسبت چهلم کشتار مردم قم بدون اعتصاب و تجمع دعوت کرده بود. این اطلاعیه از اولین نوشتارها و فراخوان ها در دعوت از مردم همایونشهرعلیه رژیم و حوادث جاری آن زمان کشور می باشد.
منبع:
- اعلامیه منتشره

27بهمن1356
شکستن شیشه‌های بانک صادرات همایونشهر
تاریخ: 27/11/36 [27/11/1356]
موضوع: شکستن شیشه
اخیرا تعدادی از شیشه‌های بانک صادرات همایونشهر (شعبه 3307 خیابان پهلوی) توسط اشخاص ناشناسی شکسته شده است. گویا شیشه‌ها تا بعد از نیمه شب شکسته شده و صبح روز بعد مراتب به شهربانی همایونشهر اطلاع داده شده و رئیس شهربانی، رؤسای شعب بانک های مختلف را به شهربانی احضار و در مورد ایمنی و حفاظت بیشتر بانک ها و شیشه‌ها با آنان مذاکراتی انجام داده است.
نظریه شنبه: این عمل تا حدی موجبات ترس و ناراحتی کارمندان بانک های صادرات همایونشهر را فراهم ساخته است. ضمنا تاکنون عامل یا عاملین شناخته نگردیده‌اند.
نظریه یکشنبه: این اقدام در سایر شعب بانک صادرات و در سراسر کشور انجام گرفته زیرا عده‌ای از افراطیون و متعصبین مذهبی سعی دارند مردم را به بستن حساب های خود در بانک صادرات که تعدادی از سهام آن توسط هُژَبر یزدانی (بهائی و سرمایه‌دار) خریداری شده ترغیب و تشویق نمایند.
منبع :
- کتاب انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک جلد 1 (شرح مبارزات مردم استان اصفهان)

29 بهمن1356
گزارش ساواک از توزیع اعلامیه در
همایونشهر به مناسبت چهلم شهدای 19 دی قم
در یکی از اسناد ساواک درباره چهلم شهدای 19 دی شهر مقدس قم چنین آمده است:
از روز 25/11/36 از طرف آیات و برخی روحانیون مقیم شهر قم اعلامیه‌هایی منتشر گردید و طی این اعلامیه‌ها از مردم درخواست شد که به مناسبت چهلمین روز کشته شدن چند تن از اخلال‌گران در حوادث 19 دی‌ماه سال جاری در شهرستان مذکور، اقدام به تعطیل مغازه‌ها نموده و مجالس فاتحه و عزاداری برپا دارند. متعاقبا از جانب عوامل آیات مقیم قم و افراطیون مذهبی ضمن توزیع اعلامیه‌های منتشر شده در شهرهای مختلف کشور کوشش‌هایی به عمل آمد تا روز 29/11/36 تعطیل عمومی به صورت عمل در آید.
در ادامه این سند به فعالیت نیروهای مذهبی در تکثیر اعلامیه‌ علما و مراجع و وقایع اتفاق افتاده در برخی از شهرهای کشور از جمله همایونشهر اشاره شده است.
منبع:
- آثار و مقالات رضا صنعتی

25 اسفند1356
گزارش ساواک از شعار نویسی روی دیوارهای دبیرستان صائب / مورخ 20/1/2537
موضوع: دبیران دبیرستان صائب اداره آموزش و
پرورش همایونشهر طی نامه 330/م – 25/12/36 [1356] اعلام نموده از چندی قبل عده ای از دانش‌آموزان کلاس چهارم تجربی دبیرستان صائب با تحریک یک یا دو نفر از دبیران خود مبادرت به نوشتن شعارهای ضد ملی به روی دیوار کلاس و کریدورهای دبیرستان نموده که باعث اخلال در افکار و اخلاق عمومی سایر دانش‌آموزان می گردد. مراتب ضمن ارسال یک برگ فتوکپی نامه‌ای که از دانش‌آموزان کلاس چهارم تجربی به دست آمده جهت آگاهی و هر گونه اقدام اعلام می‌گردد.
رئیس شهربانی استان اصفهان

منبع:
- انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک جلد 1 روزشمار 25/12/1356 صفحه384